AQSh prezidenti Donald Tramp, Isroil bosh vaziri Benyamin Netanyaxu bilan bir oy oldin boshlagan urushni tugatish bo‘yicha Eron bilan “samarali” muzokaralar o‘tkazilganini da‘vo qilmoqda. Biroq, bu da‘voga qarshi, Eronning yuqori martabali amaldorlari, jumladan parlament spikeri Muhammad Bog‘ir G‘olibof, bunday muzokaralar bo‘lmaganligini va bu xabarlarni moliya va neft bozorlarini manipulyatsiya qilish uchun ishlatilayotgan “soxta yangiliklar” deb ta‘riflagan. Bu ziddiyat, urush davridagi targ‘ibot tumanligida haqiqatni aniqlashni qiyinlashtirmoqda.
Trampning muzokaralar haqidagi bayonotlari AQShda fond bozorlari ochilgan vaqtga to‘g‘ri kelgan, bu esa ko‘pchilik tomonidan neft narxlarining o‘zgarishi va urushning iqtisodiy ta‘sirini yumshatishga qaratilgan harakat sifatida tanqid qilinmoqda. Tramp, shuningdek, Eron neftiga nisbatan vaqtinchalik sanksiyalarni yumshatishni buyurgan, bu 2019-yildan beri birinchi marta sodir bo‘lgan va Eronning urushni kengaytirish siyosati natijasida kelib chiqqanligi e‘tiborga olinadi. Bu qadam, AQSh iqtisodiy og‘riqlarni his qilayotgani va urushning ichki siyosatga salbiy ta‘siri tufayli qabul qilingan deb tahmin qilinmoqda.
Eron tomonidan urushni davom ettirish yoki tugatish masalasida ichki qarama-qarshiliklar mavjud. Ba‘zi qat‘iy qanotlar, Isroilning himoya zaxiralari kamayganligi sababli, hujumlarni samaraliroq amalga oshirish imkoniyatini ko‘rib, urushni cho‘zishni maqsadga muvofiq deb hisoblashi mumkin. Biroq, 1500 dan ortiq odamning halok bo‘lishi, infratuzilmaning vayron bo‘lishi va qo‘shni davlatlar bilan munosabatlarning yomonlashishi kabi og‘ir yo‘qotishlar, mo‘tadil ovozlarni kelishuvga chaqirishiga sabab bo‘lishi mumkin. Eron, kelajakdagi hujumlarning oldini olish uchun samarali qo‘rqitish mexanizmini o‘rnatishni talab qilishi mumkin.
Umuman olganda, har ikki tomonning o‘z manfaatlari bor: Tramp iqtisodiy va siyosiy xarajatlarni kamaytirishga intilayotgan bo‘lsa, Eron o‘z xavfsizligini ta‘minlash va mintaqaviy og‘ir vaziyatdan foydalanishga harakat qilmoqda. Haqiqiy muzokaralar mavjudmi yoki yo‘qmi, bu hozircha noaniq bo‘lib qolmoqda, chunki ommaviy bayonotlar ko‘pincha haqiqiy vaziyatni aks ettirmaydi. Urushning tugashi har ikki tomonning qarorlariga bog‘liq bo‘lib, bu esa mintaqaviy barqarorlik uchun jiddiy oqibatlarga olib kelishi mumkin.
Source: www.aljazeera.com