AQSh Mudofaa vazirligi Yaqin Sharq mintaqasiga qo‘shimcha 3000 ga yaqin askarni jo‘natishni rejalashtirmoqda, bu esa Eron bilan davom etayotgan mojaroda AQShning harbiy ishtirokini kuchaytirishni anglatadi. “The Wall Street Journal” gazetasiga bergan ma’lumotga ko‘ra, bu qo‘shinlar 82-havo-desant diviziyasidan bo‘lib, ular dunyoning istalgan nuqtasiga 24 soat ichida yetib borish qobiliyatiga ega. Biroq, rasmiylar askarlarning aniq joylashuvi va kelish vaqtini aniqlab bermadi.
Eron tomonidan esa davlat ommaviy axborot vositalari orqali e’lon qilingan ma’lumotga ko‘ra, mamlakatda 466 kishi “dushman tarafdori” deb hisoblangan onlayn faoliyati uchun hibsga olingan. Eron politsiyasi bayonotida aytilishicha, ushbu shaxslar “jamoat fikrida chalkashlik uyg‘otish, jamiyatda qo‘rquv va tashvish yaratish, xavfsizlikni oshirish va dushman tarafdori targ‘ibot olib borish”da ayblanmoqda. Bu, AQSh va Isroil bilan boshlangan urushdan keyingi eng yirik xavfsizlik operatsiyalaridan biri hisoblanadi.
Xitoyning tashqi ishlar vaziri Van Yi Eron tashqi ishlar vaziri o‘rinbosari Abbos Araghchiga qilgan telefon murojaatida tinchlik muzokaralarini iloji boricha tezroq boshlashga chaqirdi. Xitoy Tashqi ishlar vazirligining bayonotida aytilishicha, Van Yi “har qanday issiq nuqtali masalalar kuch ishlatish emas, balki muloqot va muzokaralar orqali hal qilinishi kerak” deb ta’kidlagan. Bu chaqiriq AQSh prezidenti Donald Trampning Eron bilan muzokaralar olib borilayotgani haqidagi da’vosidan keyin amalga oshirildi.
Qatarning tashqi ishlar vazirligi AQSh va Eron o‘rtasida vositachilik qilmasligini, ammo urushni tugatish uchun barcha diplomatik sa’y-harakatlarni qo‘llab-quvvatlashini ma’lum qildi. Vazirlik matbuot kotibi Majid al-Ansari jurnalistlarga bergan intervyusida: “Biz bu muzokaralarda ishtirok etmaymiz. Bizning asosiy tashvishimiz va diqqatimiz hozirda mamlakatimizni himoya qilish va buning uchun diplomatik choralarni ko‘rishdir” dedi.
Filippin prezidenti Ferdinand Markos Jr. Yaqin Sharqdagi urush tufayli yuzaga kelgan yuqori neft narxlari mamlakat energiya xavfsizligiga tahdid solayotganini aytib, milliy energiya favqulodda holatini e’lon qildi. Bu e’lon ostida, Markos yoqilg‘i, oziq-ovqat, dori-darmonlar, qishloq xo‘jaligi mahsulotlari va boshqa asosiy tovarlarning mavjudligi va tartibli taqsimlanishini nazorat qilish va ta’minlash uchun favqulodda vaziyatlar qo‘mitasiga rahbarlik qiladi.
Bangladesh Energiya Tartibga Solish Komissiyasi (BERC) reaktiv yoqilg‘i narxlarini 79% ga oshirdi, bu esa urush boshlanganidan beri aviatsiya yoqilg‘isi narxlarining jami 111% ga oshganini anglatadi. BERC raisi Jalol Ahmad bayonotida: “Biz bu oyda ikkinchi marta reaktiv yoqilg‘i narxini xalqaro yoqilg‘i narxi darajasini hisobga olgan holda moslashtirishga majbur bo‘ldik” dedi. Ko‘chmanchi ishchilarga ta’siri katta, chunki ular uyga qaytish uchun qimmatlashgan chipta narxlarini to‘lashlari kerak.
Pokiston Bosh vaziri Shahbaz Sharif AQSh-Isroil-Eron urushini tugatish uchun “mazmunli va yakuniy muzokaralarni” o‘tkazishga tayyor ekanligini bildirdi. U X (avvalgi Twitter) platformasida yozgan xabarida: “Pokiston Yaqin Sharqdagi urushni tinchlik va barqarorlik uchun tugatish bo‘yicha olib borilayotgan sa’y-harakatlarni qabul qiladi va to‘liq qo‘llab-quvvatlaydi” deb ta’kidladi. Pokiston tashqi ishlar vazirligi ham diplomatik yo‘l bilan mojaroni hal qilishga sodiqligini bildirdi.
Hindiston Bosh vaziri Narendra Modi AQSh prezidenti Donald Tramp bilan Yaqin Sharqdagi vaziyat haqida telefon orqali suhbatlashdi, ular Hormuz bo‘g‘ozi orqali tankerlarning xavfsiz tranzitini ta’minlash muhimligi haqida fikr almashdilar. Hindiston hukumati, shuningdek, Eron urushi haqida muhokama qilish uchun barcha partiyalar yig‘ilishini chaqirdi. Eron bu bo‘g‘ozni samarali ravishda yopib qo‘ygan, bu esa butun dunyo uchun neft oqimiga ta’sir qilmoqda.
Yevropa Komissiyasi raisi Ursula fon der Leyen global energiya ta’minoti uchun “muhim vaziyat” tufayli Eron urushini tugatish uchun darhol muzokaralarni boshlashga chaqirdi. U jurnalistlarga bergan intervyusida: “Biz hisoblaymizki, muzokaralar stoliga o‘tish va dushmanlikni tugatish vaqti keldi” dedi. U Eronning Hormuz bo‘g‘ozini “de-fakto yopishi”ni qoraladi, ammo AQSh yoki Isroilni bevosita tilga olmadi. Yevropa Ittifoqi so‘nggi yillarda Yevropaga katta ta’sir ko‘rsatayotgan urushda tomoshabin roliga aylanayotgani kuzatilmoqda.
Source: www.dw.com