Burkina Fasoda harbiy to‘ntarish natijasida hokimiyat tepasiga kelgan kapitan Ibrahim Traore davlat televideniyasida efirga uzatilgan intervyusida demokratiya tizimini keskin tanqid qildi. Uning so‘zlariga ko‘ra, demokratiya “o‘ldiradi” va Burkina Faso aholisi bu tushunchani “unutishi” kerak. Traore aksariyat afrikaliklar demokratiyani xohlamasligini va mamlakatning o‘ziga xos, muqobil yondashuvi borligini ta’kidladi, ammo buning tafsilotlarini ochiqlamadi.
Traore dastlab 2024-yil iyul oyiga qadar mamlakatda demokratik boshqaruvni tiklashga va’da bergan edi, ammo bu muddatdan ikki oy oldin harbiy xunta hokimiyatni yana besh yilga uzaytirishini e’lon qildi. Yanvar oyida esa hukumat “davlatni qayta qurish” rejasining bir qismi sifatida barcha siyosiy partiyalarni taqiqlashga qaror qildi. Intervyuda Traore siyosiy partiyalarni bo‘linish va xavfli deb hisoblab, ularni “inqilobiy himoya” bilan mos kelmasligini aytdi.
Harbiy rahbar G‘arb mamlakatlarining ta’sirini tanqid qilib, ular qayerda demokratiyani o‘rnatishga urinsa, u yerda qon to‘kilishini kuzatish mumkinligini ta’kidladi. U Liviya misolini keltirib, G‘arb harbiy aralashuvi natijasida vujudga kelgan tartibsizliklar va mamlakatning ikki raqobatdosh ma’muriyatga bo‘linib ketganligini eslatdi. Traore o‘zini G‘arb imperializmiga qarshi turgan inqilobiy rahbar sifatida ko‘rsatmoqda.
Traore Burkina Fasoning iqtisodiy va harbiy mustaqilligini, shuningdek, an’anaviy rahbarlar va ommaviy tuzilmalarning markaziy rol o‘ynashi asosida yangi tizim qurishni ta’kidladi. U olti yoki sakkiz soatlik ish kuni bilan boy mamlakatlarga yetib borish mumkin emasligini aytib, qattiq mehnatni targ‘ib qildi. Biroq, uning hukmronligi davrida muxolifat, ommaviy axborot vositalari va fuqarolik jamiyati guruhlariga nisbatan bosim oshirilgan, hatto tanqidchilarni islomiy militanlarga qarshi urush frontlariga yuborishda ayblangan.
Burkina Faso qo‘shnilari Mali va Niger kabi G‘arb mamlakatlari, ayniqsa Fransiya bilan hamkorlikni to‘xtatib, Rossiyadan harbiy yordam so‘ramoqda. Biroq, mintaqadagi o‘n yillik isyonchilik harakatlari tufayli zo‘ravonlik davom etmoqda. Human Rights Watch (HRW) hisobotiga ko‘ra, Traore 2023-yilda hokimiyatni egallaganidan beri Burkina Fasoda 1800 dan ortiq tinch aholi halok bo‘lgan, buning uchdan ikki qismi harbiylar va ularning ittifoqchisi militsiyalar tomonidan o‘ldirilgan.
Barcha bu tanqidlarga qaramay, Traore o‘zining panafrikachilik g‘oyalari va G‘arb ta’siriga qarshi chiqishi tufayli butun qit’a bo‘ylab katta tarafdorlar orttirdi. Uning hukmronligi ostida Burkina Faso an’anaviy demokratik tizimdan uzoqlashib, o‘ziga xos “inqilobiy” yo‘lni boshlagan bo‘lsa-da, bu yo‘lning aniq konturlari hali ochiqlanmagan.
Source: www.bbc.com