Malining xavfsizlik vaziyati so‘nggi yillarda keskin yomonlashdi. 2025-yil aprel oyida Al-Qoidaga aloqador JNIM guruhi va tuareg isyonchilari mamlakat bo‘ylab muvofiqlashtirilgan hujumlar uyushtirdi. Hujumlar Bamako yaqinidagi Kati, poytaxt aeroporti, shuningdek, Kidal, Mopti, Sevare va Gao shaharlarida amalga oshirildi. Mudofaa vaziri Sadio Kamara ushbu hujumlarda halok bo‘ldi.
Malining xavfsizlik inqirozi 2012-yildan beri davom etmoqda. O‘shanda tuareg separatistlari Al-Qoida bilan ittifoq tuzib, shimoliy hududlarni nazoratga olgan edi. Fransiya harbiy aralashuvi 2013-yilda vaziyatni vaqtincha barqarorlashtirgan bo‘lsa-da, 2021-yilda polkovnik Assimi Goita harbiy to‘ntarish bilan hokimiyatni egalladi va rus yollanma askarlarini taklif qildi. Fransiya va Yevropa Ittifoqi qo‘shinlari 2023-yilda chiqib ketdi, bu esa xavfsizlik bo‘shlig‘ini keltirib chiqardi.
Goita hukumati 2024-yil yanvarida BMT vositachiligidagi 2015-yilgi tinchlik kelishuvini bekor qildi va tuareg isyonchilari bilan munosabatlarni yomonlashtirdi. JNIM esa 2024-yil oktyabridan boshlab Bamakoga yoqilg‘i import blokadasini o‘rnatdi. Tuareg isyonchilari va JNIM o‘rtasidagi qarama-qarshiliklarga qaramay, ular hukumatga qarshi birgalikda hujumlar uyushtirmoqda.
Siyosiy tahlilchi Adama Gayening so‘zlariga ko‘ra, Goita boshchiligidagi harbiy hukumat “o‘z mamlakatida qonuniylikka ega emas”. U “ular iqtisodiy taraqqiyot, tinchlik va barqarorlikda yomon natijalarni ko‘rsatdi” deb ta’kidladi. “Bu hujumlar ularning Malini nazorat qila olishi haqidagi da’volariga yana bir salbiy nuqta bo‘ladi”, dedi u.
Mali 1960-yilda mustaqillikka erishganidan beri bir necha marta davlat to‘ntarishlarini boshdan kechirdi. 2020-2021-yillardagi ikki to‘ntarishdan so‘ng mamlakat harbiy hukumat tomonidan boshqarilmoqda. Goita dastlab 2024-yil martigacha fuqarolik boshqaruviga qaytishni va’da qilgan bo‘lsa-da, bu va’dani bajarmadi. Mali, Burkina-Faso va Niger bilan birgalikda 2025-yil yanvarida ECOWASdan chiqdi va Sahel Davlatlari Alyansini (AES) tuzdi.
Source: www.aljazeera.com