Birlashgan Arab Amirliklari (BAA) 2026-yil 1-maydan boshlab OPEK va OPEK+ koalitsiyasidan chiqishini e'lon qildi. Energetika vaziri Suhail Al Mazrouei qarorni moslashuvchanlik, ishlab chiqarish quvvati va uzoq muddatli milliy manfaatlar bilan izohladi. Biroq, bu qaror ortida chuqur mintaqaviy siyosiy ziddiyatlar yotibdi.

Ekspertlarning fikricha, BAAning chiqishi Saudiya Arabistoni bilan munosabatlardagi keskin yorilishning eng so'nggi belgisidir. 2025-yil dekabr oyida Saudiya aviatsiyasi Yamandagi Mukalla portida BAA qurol-yarog' karvoniga havo hujumi uyushtirgan edi. 2026-yil boshida esa Saudiya talabi bilan BAAning Yamandagi asosiy vakili bo'lgan Janubiy o'tish kengashi (STC) tarqatib yuborildi.

Tahlilchilarning ta'kidlashicha, Saudiya hududiy yaxlitlikni saqlash va mintaqaviy barqarorlikni ta'minlashga intilsa, BAA 2015-yildan beri Liviya, Sudan, Somali va Yamanda nodavlat aktyorlar orqali kuch proyeksiyasi doktrinasini qurgan. Endi Ar-Riyod bu doktrinani o'z xavfsizligiga tahdid sifatida baholaydi.

BAAning OPEKdan chiqishi Qatarning 2019-yildagi chiqishidan farq qiladi. Qatar gaz eksportchisi sifatida energiya sektorini qayta yo'naltirgan bo'lsa, BAA OPEKning uchinchi yirik ishlab chiqaruvchisi bo'lib, umumiy ishlab chiqarishning 12 foizini tashkil qilgan. Bu tashkilotning ichki inqirozini ochiq namoyon qiladi.

Ukraina urushidan beri OPEK+ Vashingtonda Rossiya manfaatlariga xizmat qiluvchi vosita sifatida qabul qilinmoqda. BAAning ishlab chiqarish erkinligini tanlashi AQSh bilan strategik yaqinlashishni anglatadi. Eronning BAA hududiga to'g'ridan-to'g'ri hujumlari va Saudiya bilan ochiq qarama-qarshilik sharoitida Abu-Dabi Vashingtonning harbiy kafolatlariga muhtoj.

Asl mag'lub Saudiya emas, balki arab neft ishlab chiqaruvchi davlatlarning global energiya tartibini shakllantirish qobiliyatiga bo'lgan ishonchdir. Har bir chiqish OPEKni tobora Saudiya manfaatlariga xizmat qiluvchi vakillik qobiliyatini yo'qotayotgan vositaga aylantirmoqda.

Source: www.aljazeera.com