Donald Tramp ma'muriyati AQShning Eron bilan urushi bo‘yicha Kongressdan ruxsat olish muddati 1-mayga belgilangan bo‘lsa-da, hozirgi sulh tufayli bu muddat endi ahamiyatsiz ekanligini ta'kidlamoqda. Prezident urush haqida Kongressni xabardor qilgach, Urush kuchlari rezolyutsiyasiga ko‘ra, 60 kun ichida qonunchilardan harbiy harakatlarni ma'qullashni so‘rashi yoki jangovar harakatlardagi kuchlarini olib chiqishi shart.
Eron urushi bo‘yicha bu muddat juma kuni tugaydi. Ammo mudofaa vaziri Pit Xegset payshanba kuni Senat eshituvida qonunchilarga aytdiki, davom etayotgan, ammo zaif sulh soatni to‘xtatib qo‘ygan. Biroq, Xegsetning talqini qattiq tanqid qilinmoqda. Demokrat qonunchilar va huquqshunos ekspertlarning ta'kidlashicha, qonunda muddat boshlangandan keyin to‘xtatish imkoniyati ko‘zda tutilmagan.
Kelishmovchilik “harbiy harakatlar” qanday ta'riflanishi va vaqtinchalik sulh Oq uyning qonuniy majburiyatlarini o‘zgartira oladimi degan chuqur ziddiyatni aks ettiradi. Xegset guvohlik berishda “60 kunlik soat sulh paytida to‘xtaydi yoki to‘xtatiladi” deb ta'kidladi. AQSh va Eron 8-apreldan beri to‘g‘ridan-to‘g‘ri hujumlarni asosan to‘xtatgan, ammo muzokaralar to‘xtab qolgan.
Shu vaqt ichida Tehron Hormuz bo‘g‘ozini samarali ravishda to‘sib qo‘ygan va Vashington Eron portlari va kemalariga dengiz blokadasini saqlab kelmoqda. Prezident Tramp bir necha bor zarbalar qayta boshlanishi mumkinligi haqida ogohlantirgan. Tramp ma'muriyatining boshqa amaldorlari Xegsetni qo‘llab-quvvatlab, aprel boshidan beri faol to‘qnashuvlar bo‘lmagani uchun 60 kunlik muddat endi qo‘llanilmasligi mumkinligini aytmoqda.
Ba'zilar esa muddatni chetlab o‘tish uchun yangi operatsiyani yangi nom bilan boshlashni taklif qilmoqda. Richard Goldberg, Trampning birinchi muddatidagi Milliy xavfsizlik kengashi xodimi, ma'muriyatga “Epic Fury” operatsiyasining davomi sifatida “Epic Passage” deb nomlangan yangi operatsiyaga o‘tishni tavsiya qilgan. Demokratlar Xegsetning da'vosiga qattiq qarshilik ko‘rsatib, Urush kuchlari rezolyutsiyasida sulh boshlanganda 60 kunlik hisobni to‘xtatish uchun hech qanday huquqiy asos yo‘qligini ta'kidlamoqda.
Virjiniya shtatidan senator Tim Keyn bu talqinni rad etib, “qonun buni qo‘llab-quvvatlamaydi” dedi. Kaliforniyalik senator Adam Shiff esa, havo hujumlari to‘xtagan bo‘lsa-da, AQSh kuchlari mintaqada faol qolayotganiga e'tibor qaratdi. Aprel oyida AQSh harbiylari Eron bayrog‘i ostidagi “Touska” konteyner kemasiga o‘q uzib, uni qo‘lga olgan, Tehron esa ikki xorijiy tijorat kemasini tutib olgan.
Senatda Trampning harbiy vakolatlarini cheklash bo‘yicha oltinchi urinish 50-47 ovoz bilan mag‘lubiyatga uchradi, asosan partiya chizig‘i bo‘yicha ovoz berildi. Meyn shtatidan senator Syuzan Kollinz demokratlar bilan birga ovoz berib, “prezidentning bosh qo‘mondon sifatidagi vakolati cheksiz emas” dedi. Konstitutsiyaviy huquq eksperti Bryus Fayn rezolyutsiya “hech qayerda” muddat sulh tufayli to‘xtashini aytmasligini ta'kidlab, bunday talqin “rezolyutsiyani shunchaki qog‘oz yo‘lbarsga aylantiradi” deb ogohlantirdi.
Source: www.aljazeera.com