Isroilning hukmron koalitsiyasi ultra-ortodoks (Haredi) yahudiylarini harbiy xizmatga chaqirish masalasidagi kelishmovchiliklar tufayli muddatidan oldin saylov o‘tkazishni talab qilmoqda. Agar taklif Knessetda qabul qilinsa, umumiy saylov 90 kun ichida, avgust oyining uchinchi haftasida bo‘lib o‘tishi kutilmoqda.
Ultra-ortodoks partiyalari 2022-yilda tuzilgan o‘ta o‘ng koalitsiya hukumatining asosiy tayanchi bo‘lib, ular o‘z tarafdorlarini harbiy xizmatdan ozod qilishni siyosiy dasturining markaziga qo‘ygan edi. 2025-yil iyulida Shas va Birlashgan Tavrot Yahudiylik (UTJ) partiyalari harbiy chaqiruvdan ozod qilish to‘g‘risidagi qonun loyihasi qabul qilinmasa, koalitsiyani qo‘llab-quvvatlashni to‘xtatish bilan tahdid qilgan.
UTJning Degel Hatorah fraksiyasi hukumatning tarqatilishini talab qilmoqda. Partiyaning ruhiy yetakchisi ravvin Dov Lando Netanyahuga ishonchi qolmaganini aytib, “Knessetni imkon qadar tezroq tarqatish uchun harakat qilishimiz kerak. ‘Blok’ tushunchasi endi biz uchun mavjud emas”, dedi.
Ultra-ortodoks erkaklari 1948-yildan beri to‘liq vaqtli diniy ta’lim bilan shug‘ullansa, harbiy xizmatdan ozod qilingan. 1998-yilda Isroil Oliy sudi bu amaliyotni noqonuniy deb topgan, ammo vaqtinchalik choralar bilan kechiktirilgan. 2024-yilda sud yana aralashib, hukumatni ultra-ortodokslarni chaqirishni boshlashni buyurgan.
Harbiylar 24 000 ga yaqin chaqiruv qog‘ozi yuborgan bo‘lsa-da, faqat 1200 kishi javob bergan. Ultra-ortodokslar xizmatdan bosh tortishni diniy e’tiqod va Tavrotni o‘rganishga bag‘ishlangan hayot tarzini saqlash istagi bilan izohlaydi.
So‘rovlar shuni ko‘rsatadiki, isroilliklarning 85 foizi ultra-ortodokslarni harbiy xizmatga chaqirishni yoki rad etganlarga sanktsiyalar qo‘llashni qo‘llab-quvvatlaydi. Muxolifat yetakchilari Yair Lapid va Naftali Bennett bu siyosatni tanqid qilib, diniy talabalarga beriladigan imtiyozlarni bekor qilishga va’da bergan.
Isroil armiyasi G‘azodagi genotsid, Eron va Livandagi mojarolar hamda Suriyaning bir qismini bosib olishdan so‘ng charchagan va yangi askarlarga muhtoj. Bosh shtab boshlig‘i general-leytenant Eyal Zamir “Ko‘p frontli urushni davom ettirish uchun IDF darhol ko‘proq askarlarga muhtoj”, deb ogohlantirgan. U ultra-ortodokslarni chaqirish “IDF uchun hayotiy zarurat” ekanini ta’kidlagan.
Source: www.aljazeera.com