Germaniya endi to‘liq ochiq jamiyat hisoblanmaydi, deya xabar beradi “Brot für die Welt” tashkilotining fuqarolik jamiyati va demokratiya holati bo‘yicha yillik hisoboti. Hisobotda migratsiya, LGBT+ hamjamiyati va iqlim o‘zgarishi mavzulari nishonga olingani ta’kidlanadi.
Tashkilot prezidenti Dagmar Pruin hisobot taqdimotida “Dunyodagi odamlarning katta qismi qo‘lini ko‘tarib, erkin gapira olmaydi”, dedi. U Germaniyada ham ba’zi rivoyatlar ataylab ko‘milayotganini, masalan, o‘ng ekstremizmni tanqid qilish “mafkuraviy” deb obro‘sizlantirilayotganini misol qilib keltirdi.
“Fuqarolik jamiyati atlasi” nomli hisobot har yili nashr etiladi va nodavlat tashkilotlar, norozilik harakatlari hamda matbuot erkinligi bo‘yicha global tendensiyalarni o‘rganadi. Bu yilgi hisobotga ko‘ra, dunyo aholisining atigi 3,4 foizi chinakam ochiq jamiyatlarda yashaydi, 30,7 foizi esa to‘liq yopiq, avtoritar sharoitlarda.
Brot für die Welt inson huquqlari bo‘yicha mutaxassisi Silke Pfeifferning so‘zlariga ko‘ra, “cheklangan” ochiqlik toifasiga kiritilgan jamiyatlar soni bu yil 7 foizga oshgan. Bunga AQSh, Fransiya, Italiya va Germaniya kabi go‘yoki demokratik bo‘lgan ko‘plab global shimol mamlakatlari kiradi.
Hisobotda Germaniyada namoyishlarda politsiya zo‘ravonligi va hibslar ko‘paygani, bu asosan G‘azodagi tinch aholi uchun birdamlik namoyishlari va iqlim noroziliklariga ta’sir qilgani qayd etilgan. Shuningdek, mamlakat bo‘ylab ksenofobiya, seksizm, irqchilik va antisemitizm kabi diskriminatsiya holatlari ortgan.
Hisobot sun’iy intellekt davrida dezinformatsiyaning global o‘sishini alohida ta’kidlaydi. Ernst and Young AI Sentiment Index ma’lumotlariga ko‘ra, Germaniyani o‘z ichiga olgan 15 mamlakatda so‘ralgan 15 000 kishining 75 foizi sun’iy intellektdan yomon ma’lumot olishdan xavotirda, ammo atigi uchdan bir qismi qo‘shimcha tekshiruv o‘tkazadi.
Hisobotda dezinformatsiya kampaniyalari nishonga olgan asosiy mavzular sifatida migratsiya (ayniqsa jinoyatchilik bilan bog‘liq), LGBT+ hamjamiyati va iqlim o‘zgarishi ko‘rsatilgan. 2021 yilda nemislarning 23 foizi iqlim o‘zgarishini tabiiy sikllar bilan bog‘lagan bo‘lsa, o‘tgan yili bu ko‘rsatkich 33 foizga oshgan.
Brot für die Welt Yevropa Ittifoqini faollar va fuqarolik jamiyati guruhlarini himoya qilishni kuchaytirishga, shuningdek, Yevropa Ittifoqining Raqamli Xizmatlar to‘g‘risidagi qonunini qat’iyroq qo‘llashga chaqirdi. Qonun Meta va Google kabi kompaniyalarni dezinformatsiya va nafratli nutq uchun javobgar qilishi kerak, ammo yuridik bo‘shliqlar texnologiya gigantlariga minimal harakat qilish imkonini beradi.
Source: www.dw.com