Xitoy zavodlari butun dunyoda öz xaridorlarini muvaffaqiyatli topishda davom etmoqda, biroq Pekinning eksportdagi bu misli körilmagan yuksalişi uning asosiy savdo hamkori bölgan davlatlarda jiddiy xavotir va tushunmovchiliklarni uyğotmoqda. Joriy yilning 10-noyabr kuni Xitoy hukumati mamlakatning savdo profitsiti joriy yilning dastlabki 10 oyida 1 trillion dollardan oşib ketganini rasman maʼlum qildi. New York Times naşrining yozişiça, Xitoyning eksporti keskin ösişda bardavom ekani sababli bu körsatkiç ötgan yilgi rekord surʼatdan ham ancha özib ketgan.
Asosiy faktlar: Xitoyning savdo profitsiti 2026-yilning dastlabki 10 oyida 1,04 trillion dollarga yetdi. Eksport hajmi 3 trillion 782 milliard dollarni, import esa 2 trillion 740 milliard dollarni taşkil qilib, oktabr oyining o'zida eksport hajmi ötgan yilning mos davriga nisbatan 35,2 foizga oşgan.
Ushbu iqtisodiy ösişning ortida muayyan geosiyosiy va iqtisodiy sabablar yotibdi. Xususan, Eron atrofidagi ziddiyatlar va Hörmuz böğozida kemalarga hujumlar davom etayotgani neft narxlarini sezilarli darajada oşirib yubordi. Şu sababli Xitoyning quyoş panellaridan tortib elektromobillargaça bölgan yaşil energetika mahsulotlari uçun dunyo böylab talab keskin kuçaydi. Shuningdek, Pekin maʼmuriyati sunʼiy intellekt maʼlumotlar markazlari sohasidagi global bumdan ham ulkan foyda körmoqda, bu esa boshqa davlatlar uchun iqtisodiy bosimni kuchaytirmoqda.
Xitoy Boş bojxona boşqarmasining keltirgan maʼlumotlariga köra, oktabr oyida eksport importdan 105,3 milliard dollarga oşgani ushbu yutuqqa asosiy turtki böldi. Shu bilan birga, import qilinayotgan xom neft narxi yuqoriligiça qolgani uçun oylik körsatkiç sentabrdagiga nisbatan biroz qisqardi. Bundan taşqari, Xitoy öz ichki zaxiralarini tejaş maqsadida yaqin atrofdagi davlatlarga dizel yoqilğisi, avia-yoqilği va boşqa qayta işlangan neft mahsulotlari eksportini ataylab çeklab qöydi. Oktyabr oyida boshqa mamlakatlardagi maʼlumotlar markazlari uçun kabellar, server şkaflari va boşqa qimmatbaho uskunalar katta hajmda jönatildi.
Xitoy savdo profitsitining tinimsiz ösib borişi qisman uning eksport mahsulotlari raqobatbardoşligi nihoyatda sunʼiy ravishda yuqori ekanini körsatadi. Arzon işçi kuçi va eng sönggi avtomatlaştiriş texnologiyalariga kiritilayotgan ulkan sarmoyalar işlab çiqariş xarajatlarini past darajada uşlab turibdi. Jahon darajasidagi infratuzilma tufayli Xitoyning turli şahar va şaharçalaridan xalqaro bozorlarga yuk jönatiş raqobatchilarga nisbatan arzonga tuşmoqda. Yevropa va boshqa hududlardagi tahlilchilarning taʼkidlashicha, Xitoy milliy valyutasining ataylab zaif ushlab turilishi uzoq bozorlarda mahalliy ishlab chiqaruvchilarni qiyin ahvolsa qoldirib, Xitoy mahsulotlarining hamyonbop bölib qolişiga yordam bermoqda.
Source: kun.uz