AQSh Mudofaa vazirligi Kanada bilan birgalikdagi kontinental mudofaa kengashida ishtirok etishni to‘xtatishini ma’lum qildi. Bu qaror AQShning Kanada mudofaa majburiyatlarini bajarmayotgani haqidagi ayblovlari bilan bog‘liq.
AQSh mudofaa vaziri o‘rinbosari Elbrij Kolbi ijtimoiy tarmoqdagi sahifasida departament Doimiy Mudofaa Kengashidagi ishtirokini “qayta baholash” uchun to‘xtatishini yozdi. Ushbu kengash Ikkinchi jahon urushi davridan beri mintaqaviy xavfsizlik masalalari muhokama qilinadigan forum sifatida faoliyat yuritib kelgan.
Kolbi Kanadani “qattiq kuchni ritorikadan ustun qo‘yishga” chaqirib, “Afsuski, Kanada mudofaa majburiyatlari bo‘yicha ishonchli taraqqiyotga erisha olmadi. Biz ritorika va haqiqat o‘rtasidagi bo‘shliqni endi e’tiborsiz qoldira olmaymiz”, deb yozdi.
Bu e’lon AQSh prezidenti Donald Trampning ikkinchi muddatida ittifoqchilarni harbiy kuchga haddan tashqari tayanishda ayblash siyosatining navbatdagi namunasi bo‘ldi. Ittifoqchi davlatlar esa bu ayblovlarni rad etib, harbiy xarajatlarni oshirish va mintaqaviy xavfsizlikni o‘z qo‘liga olish choralarini ko‘rayotganliklarini ta’kidlamoqda.
O‘tgan yili Gaagadagi NATO sammitida deyarli barcha a’zo davlatlar mudofaa xarajatlarini yalpi ichki mahsulotning 5 foizigacha oshirishga rozi bo‘lgan edi. Bosh vazir Mark Karni boshchiligidagi Kanada ham ushbu kelishuvga qo‘shilgan davlatlar qatorida edi.
Kanada hukumati mudofaa uchun ajratilgan 5 foizning 3,5 foizi “asosiy harbiy qobiliyatlarni” kuchaytirishga, qolgan qismi esa portlarni yaxshilash, favqulodda vaziyatlarga tayyorgarlik kabi xavfsizlik bilan bog‘liq xarajatlarga yo‘naltirilishini ma’lum qilgan.
2025-yil mart oyida bosh vazir lavozimini egallaganidan beri Karni Kanadaning AQSh harbiy va iqtisodiy qaramligini kamaytirish tarafdori bo‘lib kelmoqda. U o‘z nutqlaridan birida Kanada kabi “o‘rta kuchlar” birlashib, hozirgi “buyuk kuchlar raqobati” davridan chetda qolish kerakligini ta’kidlagan.
AQSh va Kanada qo‘shni davlatlar bo‘lishiga qaramay, Trampning ikkinchi prezidentlik muddati ikki mamlakat o‘rtasidagi munosabatlarni, hatto xavfsizlik masalasidan tashqarida ham, zaiflashtirmoqda. Tramp Kanadani adolatsiz savdo siyosati va chegarada odam va giyohvand moddalar noqonuniy aylanishiga qarshi kurashmaslikda ayblab kelmoqda.
AQSh prezidenti Kanadani o‘z siyosatiga bo‘ysundirish uchun agressiv tarif rejimini qo‘llamoqda. Tramp avvalroq Kanada bunday jazodan o‘z suverenitetidan voz kechib, AQShning 51-shtatiga aylanish orqali qutulishi mumkinligini aytgan edi.
Respublikachi kongressmen Don Beykon ushbu qarorni tanqid qilib, “Kanada 51-shtat bo‘ladi” degan masxaralar bizga hech qanday foyda keltirmaganini, aksincha, iqtisodiy va harbiy jihatdan zarar yetkazganini ta’kidladi. AQSh, Kanada va Meksika joriy yil oxirida USMCA erkin savdo kelishuvining yangilangan versiyasini muzokara qilishi kutilmoqda.
Source: www.aljazeera.com