O‘zbekistonda loyiha deklaratsiyasi belgilangan tartibda ro‘yxatdan o‘tkazilmagan qurilish obyektlari va ulardagi xonadonlarni reklama qilish taqiqlanishi kutilmoqda. Bu ulush kiritish asosidagi qurilishlarga eskrou tartibini majburiy joriy etishni nazarda tutuvchi qonunda ko‘zda tutilgan. 10-noyabr kuni Qonunchilik palatasi deputatlari “Ko‘p kvartirali uylarni va boshqa ko‘chmas mulk obyektlarini ulush kiritish asosida qurish to‘g‘risida”gi qonunni qabul qilib, Senatga yubordi. Hujjat uy-joy qurilishida fuqarolar mablag‘larini jalb qilish tartibini qat’iylashtirish, ulushdorlar huquqlarini himoya qilish va qurilish obyektlari haqidagi ma’lumotlarni shaffof qilishga qaratilgan.
Asosiy faktlar: Qonunchilik palatasi 10-noyabrda ulushli qurilish bo‘yicha qonunni qabul qilib, Senatga yubordi. Hujjatning 73-moddasiga ko‘ra, loyiha deklaratsiyasi Yagona axborot tizimida ro‘yxatdan o‘tmagan obyekt va xonadonlarni reklama qilish taqiqlanadi. Mablag‘lar quruvchi ixtiyorida emas, bankdagi eskrou hisobvarag‘ida saqlanishi belgilanmoqda.
Mazkur loyiha O‘zbekistonda ulushli qurilish bozoridagi uzoq yillik muammolarga, xususan, tugallanmagan uy-joy obyektlari, ulushdorlar mablag‘larining o‘z vaqtida va maqsadli ishlatilishi bilan bog‘liq xavotirlarga javob beradi. So‘nggi yillarda fuqarolarni uy-joy bilan ta’minlash va qurilish sohasidagi shaffoflikni oshirish ustuvor yo‘nalishlardan bo‘lib, eskrou modeli quruvchi va xaridor o‘rtasidagi munosabatlarni bank nazorati orqali tartibga solishga qaratilgan. Shu bilan birga, yangi tartib quruvchilar, banklar va nazorat organlaridan qo‘shimcha tayyorgarlik va mas’uliyatni talab qiladi.
Hujjatning 73-moddasida ulush kiritish asosidagi qurilishlarni reklama qilish tartibi alohida belgilangan. Unga ko‘ra, qurilayotgan turar joy majmuasi va undagi xonadonlarni reklama qilishga faqat qurilish obyektining loyiha deklaratsiyasi Yagona axborot tizimida joylashtirilgandan keyin ruxsat beriladi. Agar loyiha deklaratsiyasi tizimda belgilangan tartibda ro‘yxatdan o‘tkazilmagan bo‘lsa, quruvchi va boshqa shaxslarga qurilish obyektini ham, undagi xonadonni ham reklama qilish taqiqlanadi.
Qonundagi boshqa talablarga ko‘ra, ulushdorlar kiritgan mablag‘lar quruvchining ixtiyorida emas, banklardagi eskrou hisobvarag‘ida saqlanadi. Mablag‘lar qurilish belgilangan talablar asosida amalga oshirilib, obyekt foydalanishga topshirilgandan so‘ng quruvchiga o‘tkaziladi. Quruvchi faqat qonunda belgilangan talablarga javob bergan, Yagona axborot tizimida ro‘yxatdan o‘tgan, vakolatli bank bilan shartnoma tuzgan va loyiha deklaratsiyasini e’lon qilgan taqdirdagina aholi mablag‘larini jalb qilish huquqiga ega bo‘ladi. Ulushli ishtirok etish shartnomasi va unga o‘zgartirish kiritish haqidagi kelishuvlar notarial tasdiqlanadi hamda belgilangan tartibda davlat ro‘yxatidan o‘tkaziladi.
Quruvchi qonun talablariga zid ravishda fuqarolar mablag‘larini jalb qilgan taqdirda, ulushdor ushbu mablag‘larni qaytarishni va ulardan foydalanilganlik uchun foiz to‘lanishini talab qilish huquqiga ega bo‘ladi. Zarur hollarda vakolatli bankni yoki quruvchini almashtirish, qurilishning uzluksiz moliyalashtirilishini ta’minlashga qaratilgan moliyaviy mexanizmlar ham nazarda tutilgan. Deputatlarga ko‘ra, bu choralar qurilishning to‘xtab qolishining oldini olish va ulushdorlar manfaatlarini ishonchli himoya qilishga xizmat qiladi. Endi hujjat Senatda ko‘rib chiqiladi; undan so‘ng imzolanishi, amaliyotga joriy etilishi va banklar hamda quruvchilar uchun tegishli tartib-taomillar shakllantirilishi kutilmoqda.
Source: kun.uz