Stokgolm Tinchlik Tadqiqotlari Xalqaro Instituti (SIPRI) tomonidan e'lon qilingan yangi tadqiqotga ko'ra, xalqaro tinchlikparvar kuchlar sonining keskin kamayishi, geosiyosiy ziddiyatlar va moliyalashtirish muammolari tufayli BMT missiyalari xavf ostida qolmoqda.

2025 yil oxiriga kelib, xalqaro tinchlikparvar missiyalarda xizmat qilayotgan xodimlar soni 79 ming kishidan kam bo'lib, bu 25 yil ichidagi eng past ko'rsatkichdir. Bu 2016 yilga nisbatan 49 foizga kamdir.

SIPRI tinchlikparvar operatsiyalar va mojarolarni boshqarish dasturi direktori Yair van der Lijnning ta'kidlashicha, vaziyat davom etsa, BMT kabi institutlarning roli butunlay zaiflashishi mumkin. U buni "moliyalashtirish, siyosiy va geosiyosiy omillarning mukammal bo'roni" deb atadi.

AQSh prezidenti Donald Tramp davrida AQSh yordam dasturlarini qisqartirgan va BMT, Jahon sog'liqni saqlash tashkiloti kabi xalqaro tashkilotlarga majburiyatlarini kamaytirgan. Bu esa BMTning 2 milliard dollar (1,7 milliard yevro) miqdoridagi moliyaviy taqchilligiga olib kelgan.

Tadqiqot, shuningdek, BMT Xavfsizlik Kengashining doimiy a'zolari tomonidan qattiq talablar va veto tahdidlari missiyalar mandatini yangilash qarorlarini murakkablashtirganini ko'rsatadi. Misol sifatida AQShning Livan bo'yicha sulh buzilishlariga qaramay, UNIFIL missiyasini tugatishni talab qilishi keltirilgan.

SIPRI ogohlantirishicha, BMT oldidagi muammolar xalqaro inqirozlarga javoblar ko'pincha bir tomonlama, ikki tomonlama va vaqtinchalik kelishuvlar shaklida bo'lishiga olib kelmoqda, bu esa ko'pincha harbiylashtirilgan va davlatlarning shaxsiy manfaatlariga bo'ysunadi.

Biroq, SIPRI katta tadqiqotchisi Klaudiya Pfeifer Kruzning fikricha, tinchlikparvar tizimning qulashi muqarrar emas. U BMT missiyalariga keng qo'llab-quvvatlash mavjudligini, ammo barqaror moliyalashtirish va siyosiy makon yaratish zarurligini ta'kidladi.

Source: www.dw.com