Texnologiya gigantlari sunʼiy intellekt infratuzilmasini qurish uchun poygalashmoqda. Ammo yangi tadqiqotlar shuni koʻrsatadiki, AI maʼlumot markazlari atrofidagi yer yuzasi haroratini oshirmoqda.

Kembrij boshchiligidagi tadqiqotchilar tomonidan oʻtkazilgan tadqiqotga koʻra, AI maʼlumot markazlari atrofidagi yer yuzasi harorati oʻrtacha 2 daraja Selsiyga (3.6 daraja Farengeyt) koʻtariladi, baʼzi hududlarda esa 9 daraja Selsiygacha (16.2 daraja Farengeyt) oshgan.

Tadqiqotchilar buni "maʼlumot issiqlik oroli effekti" deb atashadi. Har safar kimdir ChatGPT, Gemini yoki Claude-dan foydalanganda, soʻrov maʼlumot markazida qayta ishlanadi. AI maʼlumot markazlari kuchli chiplardan foydalanadi va doimiy ravishda katta modellarni ishga tushirish ularni oddiy serverlardan koʻra koʻproq energiya talab qiladi.

Xalqaro energetika agentligi maʼlumotlariga koʻra, maʼlumot markazlari 2024-yilda taxminan 415 teravatt-soat elektr energiyasini isteʼmol qilgan, bu global taʼminotning taxminan 1.5 foizini tashkil etadi. Bu koʻrsatkich 2030-yilga kelib 945 teravatt-soatga yetishi kutilmoqda.

Gipershkala maʼlumot markazlari odatda 100 dan 300 megavattgacha elektr energiyasini talab qiladi. Bu energiya katta miqdorda issiqlik hosil qiladi, uni boshqarish uchun suyuq sovutish tizimlari kerak boʻladi. Buyuk Britaniya hukumatining hisobotiga koʻra, 100 megavattli gipershkala maʼlumot markazi yiliga taxminan 2.5 milliard litr suv isteʼmol qilishi mumkin.

Dunyo boʻylab 11,600 dan ortiq faol maʼlumot markazlari mavjud. Ularning aksariyati AQShda joylashgan (4,300 dan ortiq). Yevropa ikkinchi yirik markaz boʻlib, Buyuk Britaniya (540+), Germaniya (520+) va Fransiya (390+) yetakchilik qiladi. Osiyoda Xitoy (360+) va Hindiston (300+) yetakchi.

Tadqiqot shuni koʻrsatdiki, maʼlumot markazlaridan 10 km radiusda yashovchi 340 milliondan ortiq odam harorat oshishidan taʼsirlanishi mumkin. Bu atrof-muhitga mos keladigan AI haqidagi global muhokamaning bir qismi boʻlishi kerak.

Source: www.aljazeera.com