Xalqaro Mehnat Tashkiloti (ILO) va UNICEF ma’lumotlariga ko‘ra, dunyoda 18 yoshgacha bo‘lgan taxminan 2,4 milliard bola bor. Shulardan 138 millioni – har 17 boladan biri – mehnat qilishga majbur. Ularning 54 millioni esa sog‘liq va xavfsizlikka tahdid soladigan xavfli ishlarda band.
Birlashgan Millatlar Tashkiloti 2015-yilda 2025-yilgacha bolalar mehnatini butunlay tugatishni maqsad qilgan edi. Ammo muddat o‘tgan bo‘lsa-da, bolalar mehnati hali ham keng tarqalgan. Xavfli ishlarda band bo‘lgan bolalar soni 54 millionni tashkil etadi, bu umumiy bolalar mehnatining 40 foizini tashkil qiladi.
UNICEF va ILO mutaxassislarining ta’kidlashicha, bunday ishlar bolalarning jismoniy va ruhiy rivojlanishiga jiddiy zarar yetkazadi, ularni maktabdan mahrum qiladi va oilalarni avloddan-avlodga qashshoqlik girdobiga tashlaydi.
Qishloq xo‘jaligi bolalar mehnatining eng katta sohasi bo‘lib, barcha holatlarning 61 foizini tashkil qiladi. Bu taxminan 84 million bolaning fermalarda, baliqchilikda, o‘rmon xo‘jaligida va chorvachilikda ishlashini anglatadi. Ular og‘ir yuklarni ko‘taradi, pestitsidlar sepadi, konlarga tushadi va xavfli asboblar bilan ishlaydi.
Xizmat ko‘rsatish sohasida (uy ishlari, chakana savdo, mehmonxona) 27 foiz, sanoatda (konchilik, ishlab chiqarish, qurilish) esa 13 foiz bolalar mehnat qiladi. G‘arbiy Afrikadagi kakao dalalaridan Janubiy Osiyodagi sholi maydonlarigacha qishloq xo‘jaligi bolalar mehnatida yetakchi bo‘lib qolmoqda.
Ganadagi UNICEF vakili Lucia Soletining so‘zlariga ko‘ra, G‘arbiy Afrikada bolalar mehnati keng tarqalgan bo‘lib, bunga qashshoqlik, ijtimoiy xizmatlardan foydalanishning cheklanganligi, iqlim va iqtisodiy zarbalar sabab bo‘lmoqda. Ganada 1,1 milliondan ortiq bola mehnat qiladi, asosan qishloq xo‘jaligida, shuningdek, konchilik, baliqchilik va uy ishlarida.
Sahroi Kabirdan janubiy Afrika mintaqasi 87 million bola bilan eng og‘ir vaziyatda. Aholi o‘sishi, mojarolar va iqtisodiy beqarorlik tufayli erishilgan yutuqlar yo‘qolmoqda. Osiyo va Tinch okeani mintaqasida esa sezilarli qisqarish kuzatilgan.
Nigeriyadagi UNICEF mutaxassisi Mona Aika bolalar mehnatiga qarshi kurash faqat o‘qitish yoki majburlash bilan cheklanmasligini ta’kidlaydi: “Bu kuchli bolalarni himoya qilish tizimlari, ijtimoiy himoya, ta’lim, oilalarni qo‘llab-quvvatlash va hukumat tomonidan izchil harakatlarni talab qiladi.”
Source: www.aljazeera.com