Vengriyada hokimiyat almashinuvi ramziy lahzalardan birida, 9-may kuni yangi Milliy Assambleyaning ilk majlisida bir guruh bolalar oq ko'ylaklarda neo-gotik parlament binosiga kirib, tambura va gitara chalib, rimlarning norasmiy madhiyasini kuylashdi. Bu ko'plab deputatlar va tashqarida to'plangan o'n minglab odamlarning ko'z yoshlariga sabab bo'ldi.
Rim huquq himoyachisi Aladar Horvat bu lahza haqida: "Men ham ko'z yoshlarimni tiya olmadim. Go'yo nihoyat uyga qaytayotgandek edik", dedi. Bu chiqish Bosh vazir Peter Magyarning 2025-yil noyabrida bergan va'dasining bajarilishi edi.
Magyar ramziy siyosatda mohir ekanligini yana bir bor isbotladi. U rim qo'shiqchisi Ibolya Olyahni quchoqlab, millatchilar uni kuylashiga to'sqinlik qilgan "Magyarorszag" qo'shig'ini ijro etganidan keyin hurmat bajo keltirdi. Bu voqea 16 yillik Viktor Orban rejimining tugashidan keyin rim jamoatchiligi uchun tarixiy lahza bo'ldi.
Tisza partiyasi parlament guruhida to'rt nafar rim deputati bor. Ulardan biri, Krishtian Kosegi Vengriya tarixida birinchi rim millatiga mansub spiker o'rinbosari etib saylandi. Magyar antitsiganizmga qarshi keskin chiqishlar qilib, o'ta o'ngchi Mi Hazank partiyasini rim bolalari chiqishida namoyishkorona chiqib ketgani uchun qoraladi.
Orban rejimi davrida rimlar ijtimoiy-iqtisodiy jihatdan kasta tizimida ushlab turilgan. 2012-yilda Orban "hamma ishlashi kerak, chunki jinoyat bilan kun kechirib bo'lmaydi", degan edi. 2026-yil yanvarida transport vaziri Yanosh Lazar rimlarni "poezd hojatxonalarini tozalash uchun ichki rezerv" deb atagan. Segregatsiya va ta'limdagi tengsizliklar odatiy holga aylangan.
Magyar va Tisza partiyasi kamsitishni tugatishga va'da bergan. Ularning manifestida Orban tizimi rimlarni yomon ko'rgani va ularga ishonmagani, Tisza esa boshqacha ekani aytilgan. Ular "jamoat ishlari dasturlari"ni qayta ko'rib chiqish, ta'limdagi segregatsiyani tugatish va uy-joy hamda sog'liqni saqlashni yaxshilashni rejalashtirgan.
Biroq, rim jamoatchiligining ko'plab taniqli vakillari o'zgarishlarni kutib, amaliy harakatlarni ko'rishni xohlashadi. Sotsiolog Angela Kotse rimlar saylov kampaniyalarida ramziy lahzalarda kerak bo'lishi, ammo lavozimlar taqsimlanayotganda unutilishi haqida yozgan. Hech bir rim vazir etib tayinlanmagan, bu esa norozilikka sabab bo'lgan.
Faol Horvat: "Tizimdagi kosmetik o'zgarishlarmi yoki tub islohotlarmi? Ko'p narsa Peter Magyarga bog'liq. Agar u ko'pchilikni rimlar ham vengerlar kabi venger ekaniga ishontira olsa, u buyuk davlat arbobi sifatida tarixga kiradi", dedi.
Source: www.dw.com