AQShning harbiy qudrati dunyo bo‘ylab o‘z kuchini namoyon qilishda hali ham tengsiz bo‘lsa-da, Eronning Hormuz bo‘g‘ozini to‘sib qo‘yishi Amerika qo‘shinlarining global savdo himoyachisi sifatidagi rolini shubha ostiga qo‘ydi.

AQSh prezidenti Donald Tramp Eronga qarshi urushni tugatish bo‘yicha kelishuvni e’lon qilar ekan, “Dunyo kemalari, dvigatellaringizni ishga tushiring!” deb yozdi. U, shuningdek, Hormuz bo‘g‘ozining bepul qayta ochilishiga “to‘liq ruxsat” berdi.

AQSh va Eron juma kuni Jenevada o‘zaro anglashuv memorandumini imzolashi kutilmoqda. Trampning so‘zlariga ko‘ra, bo‘g‘oz faqat kelishuv imzolangandan keyin to‘liq ochiladi.

Eron ommaviy axborot vositalarida kelishuv loyihasi haqida tarqalgan xabarlarga ko‘ra, Tehronning Hormuzdagi kelajakdagi roli hali ham muzokaralar mavzusi bo‘lib qolmoqda. “Eron-Ummonning Hormuz bo‘g‘ozidagi suvereniteti” muzokaralarga qo‘shilgani va AQSh Eron to‘lovlarini qabul qilgani aytilmoqda.

AQSh vitse-prezidenti Jey Di Vens esa Vashingtonning uzoq muddatli istagi bo‘g‘ozning bepul ochiq bo‘lishi ekanini, ammo texnik muzokaralar davom etayotganini bildirdi.

Mutaxassislarning fikricha, Eronning dronlar, minalar va kichik qayiqlar yordamida dengiz yo‘llarini to‘sib qo‘yish qobiliyati AQShning erkin savdoni himoya qilishdagi rolini zaiflashtirdi. “Bu AQShning global superkuch sifatidagi obro‘siga zarba bo‘ldi”, deydi tahlilchi Rebekka Lissner.

Urush natijasida Eronning an’anaviy dengiz floti yo‘q qilingan bo‘lsa-da, Tehron asimmetrik hujumlar orqali o‘z ta’sirini saqlab qoldi. Ko‘rfaz davlatlari esa AQShning xavfsizlik kafolatlari ishonchliligiga shubha bilan qaray boshladi.

Lissnerning ta’kidlashicha, kelishuv Eronning bo‘g‘oz ustidan nazoratini mustahkamlashi mumkin, chunki Tramp kelishuv matnini oshkor qilishdan bosh tortmoqda. Bu esa Eronning kemalardan to‘lov undirish imkoniyatini yaratishi mumkin.

Source: www.dw.com