Pokiston hukumati o‘tgan hafta parlamentga 2025-2026 moliyaviy yili uchun davlat byudjeti loyihasini taqdim etdi. Unda mudofaa xarajatlari 3 trillion rupiyga (taxminan 10,8 milliard dollar) oshirilgan bo‘lib, bu o‘tgan yilga nisbatan 18 foizga ko‘pdir.
Moliya vaziri Muhammad Aurangzebning ta’kidlashicha, bu o‘sish “mintaqadagi noaniqlik tufayli mamlakatni yengilmas qilish” maqsadida amalga oshirilmoqda. Tahlilchilarning fikricha, asosiy omillar rivojlanayotgan harbiy texnologiyalar va yangi tahdidlardir.
Islomobodlik mudofaa tahlilchisi Mariya Sultonning so‘zlariga ko‘ra, “kelajakdagi mojarolar endi ikki raqib bilan chegaralanib qolmaydi. Ular bir necha mamlakatlardan kelayotgan qurol va texnologiyalar bilan shakllanadi va quruqlik, havo, kiber va elektron sohalarda bir vaqtning o‘zida olib boriladi.”
Sulton DWga bergan intervyusida Ukraina va Yaqin Sharqdagi urushlar, shuningdek, o‘tgan yilgi Hindiston-Pokiston mojarosi harbiy rejalashtiruvchilarning fikrlash tarzini o‘zgartirganini aytdi. 2025-yil may oyida Nyu-Dehli “Sindur operatsiyasi”ni boshlagan edi, bu Pahalgamda 26 nafar hind sayyohining o‘ldirilishiga javoban edi.
Hindiston hujumni Pokistonda joylashgan Lashkar-e-Tayba guruhi uyushtirganini va Islomobodni qo‘llab-quvvatlashda aybladi, biroq Pokiston bu ayblovlarni rad etdi. Ikkala davlat ham Kashmirni to‘liq o‘z nazoratiga olishni da’vo qiladi, bu esa mintaqadagi keskinlikni saqlab kelmoqda.
Sanober instituti direktori Qamar Cheemaning fikricha, mojaro yadroviy qurol an’anaviy to‘qnashuvlarning oldini olmasligini ko‘rsatdi. Pokiston harbiy rejalashtiruvchilari Hindistonning harbiy modernizatsiyasi va dronlar, kiber qurollar hamda yuqori aniqlikdagi qurollarning roli ortib borayotgani bilan bog‘liq xavfsizlik muhitiga moslashmoqda.
Muammo faqat sharqiy chegara bilan cheklanmaydi. Pokiston g‘arbiy viloyatlarida, xususan Xayber-Paxtunxva va Balujistonda Afg‘oniston bilan ham mojaroda. Fevral oyida Islomobod Kobul bilan “ochiq urush” holatida ekanligini e’lon qildi, chunki jangarilar Pokistonga hujumlarni afg‘on hududidan amalga oshirmoqda.
Xarajatlarning oshishi, shuningdek, Pokiston Xalqaro Valyuta Jamg‘armasining 7 milliard dollarlik dasturi shartlarini bajarayotgan bir paytga to‘g‘ri kelmoqda. Hukumat iqtisodiyotni barqarorlashtirishdan o‘sishga o‘tkazishni maqsad qilgan.
Pokiston iqtisodiyoti joriy moliyaviy yilda taxminan 452 milliard dollarga yetdi. Hindistonning yalpi ichki mahsuloti esa 4,15 trillion dollarni tashkil etadi, bu Pokistondan to‘qqiz baravar ko‘p. Harbiy byudjetlardagi farq ham katta: Hindistonning yillik mudofaa xarajatlari 86 milliard dollar atrofida, bu Pokistondan sakkiz baravar ko‘p.
Pokiston harbiy vakili Ahmad Sharif Chaudhri Bloombergga bergan intervyusida “bizning ixtiyorimizda cheksiz pul yo‘q” deb tan oldi va byudjet qo‘shnining “kichik bir qismi” ekanligini ta’kidladi.
Iqtisodchi va sharhlovchi Xurram Husaynning aytishicha, Pokiston tarixan iqtisodiy qiyinchiliklarga qaramay mudofaa xarajatlariga ustuvorlik bergan. “Bu hukumat uchun IMF dasturi ostida nozik muvozanat, ammo IMF ham yer haqiqatlarini tushunadi va mudofaa xarajatlari muhokama qilinmasligini biladi”, dedi u.
Ba’zi iqtisodchilar va siyosiy kuzatuvchilarning fikricha, rivojlanish ustuvorliklari viloyatlar fiskal yukni ko‘proq o‘z zimmasiga olishi kerak bo‘lganda bosim ostida qolishi mumkin. Islomobodlik siyosiy iqtisodchi Farrux Salim “Pokiston har doim muhim xavfsizlik talablarini moliyalashtirish yo‘llarini topgan”, dedi.
Pokiston parlamentariylari mudofaa xarajatlari oshirilishi bo‘yicha ovoz berishni shu oy oxirida o‘tkazishi kutilmoqda, hukumat kelgusi moliyaviy yil 1-iyulda boshlanishidan oldin ularning qo‘llab-quvvatlashini olishga umid qilmoqda.
Source: www.dw.com