AQSh ma'muriyati Eron bilan erishilgan 14 bandli o'zaro anglashuv memorandumi (MoU) tafsilotlarini oshkor qildi. Hujjatning qog'oz nusxasi hali e'lon qilinmagan bo'lsa-da, AQSh rasmiysi matnni jurnalistlarga o'qib berdi. Eron tomoni esa AQSh versiyasini hali tasdiqlamagan.
Memorandumning birinchi bandida AQSh va Eron "Livan hamda barcha jabhalarda harbiy amaliyotlarni zudlik bilan va doimiy ravishda to'xtatish"ga kelishgani qayd etilgan. Shuningdek, tomonlar Livanning hududiy yaxlitligi va suverenitetini ta'minlash majburiyatini oladi. Biroq, hujjatda Isroil haqida hech qanday eslatma yo'q. Isroil hozirda Livanning beshdan bir qismini bosib olgan va mart oyidan beri deyarli har kuni hujumlar uyushtirib, 3000 dan ortiq odamni o'ldirgan va bir milliondan ko'proq odamni uy-joyidan ayrilishga majbur qilgan.
Kelishuv faqat AQSh va Eron o'rtasida tuzilgani sababli, Livan va Isroil ishtirokchilar emas. Shuning uchun Livan sulhini amalga oshirish mexanizmi noaniq. Eronning Hezbollah kabi mintaqadagi proksi guruhlarni qo'llab-quvvatlashi haqida ham hech narsa deyilmagan. Isroil esa bir necha bor Livandan qo'shinlarini olib chiqmasligini bildirgan.
Memorandumning ikkinchi bandida AQSh va Eron bir-birining suvereniteti va hududiy yaxlitligini hurmat qilishga, ichki ishlariga aralashmaslikka va'da bergan. Bu Tramp ma'muriyatining Eronda hukumatni almashtirish umididan voz kechganini ko'rsatadi. Garchi Tramp avvalroq ijtimoiy tarmoqlarda eronliklarni "hukumatni o'z qo'lingizga oling" deb chaqirgan bo'lsa-da, endi u "hech qachon hukumatni almashtirishga ahamiyat bermaganman" deya da'vo qilmoqda.
To'rtinchi bandda AQSh "dengiz blokadasini olib tashlashni boshlaydi" va "30 kun ichida to'liq tugatadi", shuningdek, "yakuniy kelishuvdan keyin 30 kun ichida o'z kuchlarini olib chiqadi" deyilgan. Beshinchi bandda Eron "60 kun davomida tijorat kemalarining Fors ko'rfazidan Ummon dengiziga va aksincha xavfsiz o'tishini ta'minlash uchun eng yaxshi harakatlarini amalga oshiradi" va "Hormuz bo'g'ozida kelajakdagi boshqaruv va dengiz xizmatlarini aniqlash uchun Ummon Sultonligi bilan muzokaralar olib boradi" deb belgilangan.
Sakkizinchi bandda Eron "yadro qurolini xarid qilmaslik yoki ishlab chiqmaslik"ni yana bir bor tasdiqlaydi. AQSh va Eron "to'plangan boyitilgan materialni yo'q qilish mexanizmi to'g'risida kelishib oldi, minimal metodologiya sifatida saytda IAEA nazorati ostida aralashtirish (down-blending) belgilangan". Bu Eronning 60 foizgacha boyitilgan uran zaxirasini (taxminan 440 kg) yadroviy energiya uchun zarur bo'lgan 3-5 foizgacha kamaytirishni anglatadi.
Oltinchi bandda AQSh "mintaqaviy sheriklar bilan birgalikda Eron Islom Respublikasini rekonstruksiya qilish va iqtisodiy rivojlantirish uchun kamida 300 milliard dollarlik aniq, o'zaro kelishilgan reja ishlab chiqish" majburiyatini oladi. Biroq, bu pulni kim to'lashi va qanday cheklovlar bo'lishi haqida tafsilot yo'q. Tramp bu mablag'ni Fors ko'rfazi davlatlaridan olish mumkinligini aytgan.
Ettinchi bandda AQSh "yakuniy kelishuv doirasida kelishilgan jadval bo'yicha Eronga qarshi barcha turdagi sanksiyalarni bekor qilish" majburiyatini oladi. Biroq, bu faqat AQSh sanksiyalariga tegishlimi yoki BMT sanksiyalariga ham tegishlimi, aniqlanmagan. Eron dunyodagi eng ko'p sanksiyalangan davlatlardan biri bo'lib, urushdan keyin tiklanish uchun muzlatilgan milliardlab dollar aktivlariga muhtoj.
Source: www.aljazeera.com