Buyuk Britaniyada o‘tkazilgan tadqiqot shuni ko‘rsatdiki, inson papillomavirusi (HPV) vaktsinasi 30 yoshgacha bo‘lgan ayollar orasida bachadon bo‘yni saratonidan o‘lim xavfini deyarli nolga tushirgan. The Lancet tibbiy jurnali tomonidan e’lon qilingan ushbu tadqiqot ekspertlarning fikricha, ajoyib natijalarni namoyish etdi va boshqa mamlakatlarda ham vaktsinaning keng qo‘llanilishiga umid uyg‘otdi.
Bachadon bo‘yni saratoni ayniqsa agressiv shakl bo‘lib, tashxis qo‘yilgan ayollar uchun prognoz yomon. U ko‘pincha 30 yoshgacha bo‘lgan yosh ayollarga ta’sir qiladi. HPV jinsiy aloqa orqali yuqadi va bachadon bo‘yni saratonining asosiy sababidir. Buyuk Britaniyada o‘smir qiz va o‘g‘il bolalarni muntazam emlash 2008 yilda boshlangan.
London Qirolicha Meri universiteti tadqiqotchilari tomonidan o‘tkazilgan va Cancer Research UK tomonidan moliyalashtirilgan tadqiqotga ko‘ra, 2020-2024 yillar oralig‘ida Buyuk Britaniyada 20-24 yoshdagi hech bir ayol bachadon bo‘yni saratonidan vafot etmagan. Vaktsinasiz shu davrda 23 o‘lim kutilgan edi. 2000-2004 yillarda ushbu yosh guruhida 25 ayol vafot etgan bo‘lsa, 2005-2009 yillarda 16, 2010-2014 yillarda 27, 2015-2019 yillarda esa 5 o‘lim qayd etilgan.
Cancer Research UK bosh direktori Michelle Mitchell: “Bu ajoyib marra va saratonni yengish missiyamizdagi katta yutuq. Biz HPV vaktsinasi bachadon bo‘yni saratonini oldini olishda juda samarali ekanligini bilamiz va birinchi marta bu natijalar uning hayotlarni saqlab qolayotganini ko‘rsatmoqda”, dedi.
Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti (JSST) ma’lumotlariga ko‘ra, ba’zi yuqori xavfli HPV turlari bilan doimiy infektsiya bachadon bo‘yni saratoni, shuningdek, vulva, vagina, penis, anus va og‘iz yoki tomoq saratoniga olib kelishi mumkin. Vaktsinatsiya yuqori xavfli HPV turlari va ular keltirib chiqaradigan saratonlarning oldini olishning eng samarali usuli hisoblanadi.
Bachadon bo‘yni saratonidan o‘limlar asosan past va o‘rta daromadli mamlakatlarda, xususan Sahroi Kabirdan janubiy Afrika, Markaziy Amerika va Janubi-Sharqiy Osiyoda yuqori. 2022 yilda Hindistonda 79 906, Xitoyda 55 694, Indoneziyada 20 708 ayol bachadon bo‘yni saratonidan vafot etgan.
Vaktsinaga qarshi ikkilanish global hodisa bo‘lib, ba’zi mamlakatlarda HPV jinsiy yo‘l bilan yuqadigan infektsiya ekanligi sababli konservativ jamiyatlarda keraksiz deb hisoblanadi. Pokistonda emlash dasturi 2025 yil oktyabriga kelib maqsadlarga erisha olmagan, chunki Markaziy razvedka boshqarmasining (CIA) 2010-2011 yillarda Osama bin Ladenni qidirishda soxta gepatit B emlash kampaniyasidan foydalanishi ishonchsizlikni kuchaytirgan.
Source: www.aljazeera.com