Buyuk Britaniya parlamenti dushanba kuni Isroil lobbilarining Britaniya siyosatiga ta'siri bo'yicha surishtiruv o'tkazish zarurligini muhokama qilishi kutilmoqda. Munozara parlamentning YouTube kanalida jonli efirga uzatiladi va 118 mingdan ortiq imzo to'plagan petitsiya asosida tashkil etilgan.
Petitsiya 2025 yil 28 yanvarda boshlangan bo'lib, unda "Isroil davlati bilan bog'liq va Isroilni qo'llab-quvvatlovchi lobbichilik faoliyati Britaniya siyosatiga ta'siri haqida xavotirlar" bildirilgan. Hujjatda G'azodagi vahshiy vayronagarchiliklar va G'arbiy Sohildagi falastinliklarning bostirilishi fonida Britaniya hukumatining qarorlariga ta'sirni tekshirish zarurligi ta'kidlangan.
Leyboristlar hukumati petitsiyani qo'llab-quvvatlamaydi. 17 aprel kuni hukumat lobbichilik bo'yicha mavjud shaffoflik tizimi yetarli ekanligini bildirgan. Biroq, Declassified UK va Track Israel Lobby UK kabi tashkilotlar ma'lumotlariga ko'ra, Britaniyada Isroil manfaatlarini ilgari suruvchi bir qancha lobbi guruhlari faoliyat yuritadi.
Ular orasida Conservative Friends of Israel (CFI), Labour Friends of Israel (LFI), Liberal Democrats Friends of Israel, Shimoliy Irlandiya Do'stlari, Isroil Tashqi ishlar vazirligi, Elnet UK, Avstraliya-Isroil Madaniy almashinuvi (AICE), Yachad va Yevropa Yahudiy Assotsiatsiyasi bor. Ushbu guruhlar Britaniya parlamentarlariga sayohatlar, tadbirlar va to'g'ridan-to'g'ri moliyaviy yordam ko'rsatadi.
2024 yil iyul oyida Declassified UK hisobotiga ko'ra, pro-Isroil lobbi guruhlari Leyboristlar partiyasining hozirgi va sobiq a'zolariga 300 ming funt sterlingdan ortiq mablag' ajratgan. Bosh vazir Keir Starmerning yettita vazir kabineti a'zosi LFI tomonidan Isroilga sayohatlar uchun mablag' olgan. Starmerning o'zi mablag' olmagan bo'lsa-da, lobbi guruhi tadbirlarida nutq so'zlagan.
2021 yilda sobiq bosh vazir Boris Jonson 2004 yilda CFI tomonidan Isroilga sayohati uchun moliyalashtirilgani, ammo bu haqda 2008 yilgacha deklaratsiya qilmagani ma'lum bo'lgan. 23 nafar vazir kabineti a'zosi ham lobbi guruhlari tomonidan moliyalashtirilgan.
Lobbi guruhlari Isroilga qarshi bayonotlar bergan siyosatchilarni partiyadan chiqarishda ham rol o'ynagan. 2009 yilgi "Dispatches" hujjatli filmida CFI a'zosi Lord Kalm Uilyam Xeygni moliyalashtirishni to'xtatish bilan tahdid qilgani ko'rsatilgan. 2017 yilgi Al Jazira tergovi "The Lobby" esa Isroil elchixonasi va lobbichilarining Leyboristlar partiyasidagi faoliyatini fosh etgan.
Ekspertlarning fikricha, surishtiruv o'tkazilishi AQShning e'tiborini jalb qilishi va Tramp tomonidan tanqidga sabab bo'lishi mumkin. Biroq, Tramp so'nggi haftalarda Netanyahuni tanqid qilgani sababli, bu kafolatlanmagan. Shuningdek, surishtiruv Isroil tomonidan qoralanishi va antisemitizm ayblovlariga olib kelishi mumkin.
Source: www.aljazeera.com