Yevropa Ittifoqida o‘tkazilgan yangi tadqiqot shuni ko‘rsatdiki, o‘smirlarning 14 foizi (har yettinchi) kuniga kamida 8 soatni ekran oldida o‘tkazadi. Dars kunlarida o‘rtacha 4,5 soat, dam olish kunlarida esa 6 soatdan ortiq vaqt internetda sarflanadi.

So‘rovda qatnashgan o‘smirlarning 40 foizi ekran vaqtining ta’sirini ijobiy deb baholagan bo‘lsa, 29 foizi salbiy ta’sirlarni qayd etgan. 48 foiz o‘smir ijtimoiy tarmoqlar ruhiy salomatlikka ijobiy ta’sir ko‘rsatadi, deb hisoblaydi.

Shu bilan birga, har uch o‘smirdan biri ijtimoiy tarmoqlar tufayli qayg‘u, stress yoki ijtimoiy chetlanishni his qilgan. 40 foiz diqqatni jamlashda qiyinchilik yoki uyqu muammolarini bildirgan.

Yevropa o‘smirlarining uchdan bir qismi ijtimoiy tarmoqlarda yolg‘on yoki chalg‘ituvchi ma’lumotlarga duch kelgan, to‘rtdan biri nafrat nutqiga, beshdan biri esa istalmagan zo‘ravonlik mazmuniga guvoh bo‘lgan.

G‘arbiy Sidney universiteti professori Tanya Notley ijtimoiy tarmoqlar va yoshlar farovonligi o‘rtasida to‘g‘ridan-to‘g‘ri bog‘liqlik borligiga shubha bilan qaraydi. U siyosatchilarni ekran vaqti va ijtimoiy tarmoqlardan foydalanishni farqlashga chaqiradi.

So‘rovda qatnashgan o‘smirlarning yarmi ijtimoiy tarmoq platformalaridan mavjud qoidalarni yaxshiroq amalga oshirishni talab qilgan, 44 foiz esa qo‘shimcha ta’lim zarurligini aytgan. Deyarli yarmi qo‘shimcha cheklovlar va yosh chegaralarini joriy etish tarafdori.

Buyuk Britaniyadagi PAPAYA tashkiloti asoschisi Syuzi Devis 16 yoshgacha bo‘lganlar uchun ijtimoiy tarmoqlarni taqiqlashni talab qilmoqda. Uning so‘zlariga ko‘ra, zamonaviy platformalar dopamin mukofot yo‘llariga ta’sir qilib, haddan tashqari iste’molga olib keladi.

Buyuk Britaniya 2027 yil bahoridan 16 yoshgacha bo‘lganlar uchun ijtimoiy tarmoqlarni taqiqlashni rejalashtirgan. Avstraliya esa 2024 dekabrida bunday taqiqni joriy qilgan birinchi davlat bo‘ldi. Norvegiya va Kanada ham shunday choralar ustida ishlamoqda.

Yevropa Ittifoqida Fransiya, Ispaniya, Gretsiya, Avstriya va Daniya milliy darajada taqiq joriy qilishni va blok bo‘ylab tatbiq etishni talab qilmoqda. Germaniya hukumati komissiyasi 13 yoshgacha bo‘lganlar uchun to‘liq taqiqni tavsiya qilgan.

Yevropa Komissiyasi bolalar onlayn xavfsizligi bo‘yicha mustaqil panel tuzgan. Panel iyul o‘rtalarida o‘z xulosalarini taqdim etadi. Tahlilchilarning fikricha, 16 yoshgacha bo‘lganlar uchun taqiq jiddiy ko‘rib chiqilmoqda.

Yevropa Yoshlar Forumi prezidenti Rares Voyku umumiy taqiqlarga shubha bilan qaraydi. U ijtimoiy tarmoqlar yoshlar hayotining ajralmas qismiga aylanganini ta’kidlaydi. Dikin universiteti tadqiqotchisi Nandi Vijayakumar ijtimoiy tarmoqlarning o‘zlikni anglash va do‘stlikni rivojlantirishdagi foydasini qayd etadi.

Professor Notley Avstraliya tajribasini muvaffaqiyatli deb hisoblashga erta ekanligini aytadi. U hukumatlarni tadqiqot natijalarini kutishga va raqamli savodxonlikni yaxshilashga chaqiradi.

Source: www.dw.com