Birlashgan Millatlar Tashkilotining Narkotiklar va Jinoyatchilik bo‘yicha boshqarmasi (UNODC) tomonidan e’lon qilingan Jahon giyohvandlik hisobotiga ko‘ra, global giyohvandlik savdosi jadal rivojlanmoqda. Yangi sintetik dorilar, kokain va metamfetamin oqimi kuchaygan, chunki kontrabandachilar global beqarorlikdan foydalanib, yangi bozorlarga kirib bormoqda.
Hisobotda ta’kidlanishicha, 2024-yilda bozorda 755 turdagi yangi psixoaktiv moddalar (NPS) mavjud bo‘lib, ulardan 118 tasi birinchi marta qayd etilgan. Bu to‘rt yil avvalgiga nisbatan besh baravar ko‘pdir. UNODC ijrochi direktori Monika Juma “bozorda ilgari ko‘rilmagan miqdordagi yangi dorilar paydo bo‘ldi va ularning ba’zilari avvalgilaridan kuchliroq yoki xavfliroq”, deb ogohlantirdi.
Afg‘onistonda Tolibonning 2022-yilda afyun yetishtirishni taqiqlashi geroin ishlab chiqarish va iste’moliga ta’sir ko‘rsatdi. Bu esa fentanil, nitazen va orfin kabi kuchliroq va ishlab chiqarish osonroq bo‘lgan sintetik opioidlarning tarqalishiga olib keldi. BMTning fikricha, bu global bozorda doimiy o‘zgarishlarga olib kelishi va foydalanuvchilar uchun xavf darajasini oshirishi mumkin.
Metamfetamin savdosi yiliga 13 foizga o‘smoqda, bu giyohvand moddalarni musodara qilish ma’lumotlariga asoslangan. Yangi yo‘nalishlar va ishlab chiqarishning kengayishi, ayniqsa Afrika, Yaqin va O‘rta Sharq hamda Yevropaning ayrim qismlarida yangi bozorlarni yaratdi.
2024-yilda Suriyada Assad rejimining qulashi kaptagon bozorida uzilishlar va narxlarning oshishiga olib keldi. BMT bu holat foydalanuvchilarni amfetaminga o‘xshash doridan metamfetaminga o‘tishiga sabab bo‘lishi mumkinligini ta’kidlamoqda.
Kokain ishlab chiqarish barcha vaqtlardagi eng yuqori darajaga yetdi: o‘n yil ichida to‘rt baravar o‘sib, 2024-yilda 4000 tonnadan ortiq sof mahsulot ishlab chiqarildi. Uyushgan jinoyatchi guruhlar o‘z mijozlar bazasini kengaytirish uchun giyohvand moddalarni ham eski, ham yangi bozorlarga olib kirishda davom etmoqda, shu bilan birga sifat oshib, narxlar pasaygan.
Source: www.aljazeera.com