Birlashgan Millatlar Tashkilotining Inson huquqlari bo'yicha oliy komissari Folker Turk AQShning ikkinchi muddatdagi prezidenti Donald Tramp davrida muhojirlarni saqlash markazlarida o'limlar sonining keskin o'sishiga oid mustaqil tergov o'tkazishga chaqirdi.
Juma kuni bergan bayonotida Turk ushbu o'limlar bo'yicha shaffoflik yo'qligidan xavotir bildirdi. AQSh hukumati statistikasiga ko'ra, joriy yilda kamida 19 ta o'lim qayd etilgan.
"Qonun buzilishiga mas'ul bo'lganlar javobgarlikka tortilishi kerak, qurbonlarning oila a'zolarining haqiqat, adolat va tovon olish huquqlari hamda takrorlanmaslik kafolatlari ta'minlanishi lozim", dedi BMTning inson huquqlari bo'yicha rahbari.
Trampning ikkinchi muddati davomida muhojirlarni saqlash markazlarida o'limlar soni keskin oshdi. Huquq himoyasi guruhlari va immigratsiya advokatlari buni tizimli beparvolik, g'ayriinsoniy sharoitlar va suiiste'molliklar bilan bog'lashmoqda.
Tramp ma'muriyati AQShda muhojirlarni ommaviy deportatsiya qilishni amalga oshirish maqsadida, ba'zilari xususiy pudratchilar tomonidan boshqariladigan muhojir lagerlari tarmog'ini tezda kengaytirishga intilmoqda.
Tramp juma kuni ijtimoiy tarmoqdagi postida uning ma'muriyati "ICE va CBP tomonidan eng yuqori o'rtacha kunlik hibsga olish darajasiga, shu jumladan umumiy qamoq va chiqarib yuborish buyruqlari bo'yicha boshqa har qanday prezidentdan ancha oldinda" ekanligini ta'kidladi.
4-iyun kuni Luiziana shtatidagi saqlash markazida gruziyalik Mamuka Artmeladzening o'limi joriy yildagi qurbonlar sonini 19 taga yetkazdi. O'tgan yili 33 ta, 2024-yilda esa 11 ta o'lim qayd etilgan edi.
"ICE qamoqxonalarida o'lim darajasi so'nggi o'n yildagi eng yuqori ko'rsatkichga yetdi va Trampning ikkinchi muddati boshlanganidan beri ikki barobardan ko'proq oshdi", deb yozadi nazorat guruhi Human Rights Watch o'z hisobotida. "Bu ko'rsatkich Bayden ma'muriyati davridagidan deyarli to'rt baravar va birinchi Tramp ma'muriyati davridagidan ikki yarim baravar yuqori."
Hisobotda aytilishicha, Trampning ikkinchi muddati davomida qamoqda vafot etgan 52 kishining yoshi 19 dan 75 gacha bo'lgan va ular 20 xil millat vakillari edi.
Turk juma kuni yozishicha, bunday muassasalarda "kuch ishlatish bilan bog'liq xavotirli da'volar" mavjud va 2026-yilda qayd etilgan beshta o'lim o'z joniga qasd qilish deb tasniflangan.
Shuningdek, u yolg'izlik kamerasi qo'llanilishidan xavotir bildirdi. Bu o'z joniga qasd qilish xavfini oshiradi va 15 kundan keyin BMT tomonidan qiynoq shakli deb hisoblanadi.
"Bu omillarning barchasi zaiflikni kuchaytiradi va ICE qamoqxonalaridagi ba'zi o'limlarning oldini olish mumkinmi degan jiddiy savollarni tug'diradi", dedi u.
Source: www.aljazeera.com