O‘zbekistonda 2026-yilning yanvar—sentabr oylarida mineral yonilg‘i, surkash moylari va shunga o‘xshash materiallar importi 21,6 foizga o‘sib, 2,77 mlrd dollardan 3,37 mlrd dollarga yetdi. Milliy statistika qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, o‘sishning asosiy qismi gaz xaridlariga to‘g‘ri keladi: tabiiy va sun’iy gaz, jumladan suyultirilgan gaz (propan) importi 49,9 foizga ko‘payib, 1,605 mlrd dollarni tashkil etdi. O‘tgan yilning shu davrida bu ko‘rsatkich qariyb 1,07 mlrd dollar edi. Sentabrda gaz importi 389,2 mln dollarga yetib, avgustdagi 206,1 mln dollardan qariyb 1,9 baravar yuqori bo‘ldi.
Asosiy faktlar: yanvar—sentabr oylarida gaz importi 1,605 mlrd dollarga yetdi, sentabr oyi esa 389,2 mln dollar bilan yil boshidan buyon eng yuqori oylik ko‘rsatkich bo‘ldi. Shu oy to‘qqiz oylik gaz import xarajatlarining qariyb 24,2 foizini tashkil etdi. Suyultirilgan gaz importi 3,8 baravar oshib, taxminan 40 mln dollardan 152,2 mln dollargacha ko‘paydi.
Hisobotda gaz yetkazib beruvchi asosiy davlatlar Rossiya va Turkmaniston deb ko‘rsatilgan, biroq fizik hajmlar va ularning qiymati davlatlar kesimida oshkor etilmagan. Statistikada 2025-yil uchun taqqoslash bazasi ham sezilarli qayta ko‘rib chiqildi: dastlabki hisobotda o‘tgan yilning yanvar—sentabr oylaridagi gaz importi 932,3 mln dollar deb baholangan bo‘lsa, yangilangan ma’lumotlarda bu ko‘rsatkich qariyb 1,07 mlrd dollarga, ya’ni 138,6 mln dollar yoki deyarli 15 foizga oshirildi. Shu sababli 2026-yildagi o‘sish bahosi 72,2 foizdan 49,9 foizga tushdi. Bu o‘zgarish gaz bozoridagi real dinamikani baholashda statistika metodikasi va bazaviy ko‘rsatkichlarning muhimligini ko‘rsatadi.
Eksportda esa teskari tendensiya kuzatilmoqda. Mineral yonilg‘i va shunga o‘xshash materiallar eksporti 4,4 foizga o‘sib, 1,13 mlrd dollardan 1,18 mlrd dollarga yetgan bo‘lsa-da, tabiiy va sun’iy gaz eksporti 34,5 foizga qisqarib, taxminan 546,4 mln dollardan 357,9 mln dollarga tushdi. Sentabrda gaz eksporti 35,6 mln dollarni tashkil etib, avgustdagi 42,6 mln dollardan 16,4 foiz kam bo‘ldi. Xitoy Bosh bojxona boshqarmasi ma’lumotlariga ko‘ra, Xitoy yanvar—sentabr oylarida O‘zbekistondan 356,1 mln dollarli gaz import qilgan, bu o‘tgan yilning mos davridagi 634,9 mln dollardan 43,9 foiz kamdir. Sentabrda yetkazib berish 50,04 mln dollarni tashkil qilib, avgustdagi 47,74 mln dollardan 4,8 foizga oshgan.
To‘qqiz oy ichida gaz importi va eksporti qiymati o‘rtasidagi salbiy farq 1,247 mlrd dollarga yetdi; bir yil oldin bu ko‘rsatkich qariyb 524,5 mln dollar edi. Faqat sentabrda farq 353,6 mln dollarni tashkil etib, avgustdagi 163,5 mln dollardan sezilarli yuqori bo‘ldi. Muhim izoh: bu raqamlar jismoniy hajmlar farqini emas, tashqi savdo amaliyotlarining qiymatini aks ettiradi. Keyingi oylarda bozor ishtirokchilari va tahlilchilar gaz importining mavsumiy omillari, Rossiya va Turkmanistondan yetkazib berish sur’ati, shuningdek Xitoyga eksport hajmining tiklanishini kuzatadi. Rasmiylar tomonidan to‘liqroq davlatlar kesimidagi ma’lumot e’lon qilinishi bu manzarani yanada aniqlashtirishi mumkin.
Source: www.gazeta.uz