O‘tgan oy AQSh Strategik neft zaxirasi (SPR) 1983 yildan beri eng past darajaga tushdi. Bu Eron bilan keskinlik kuchaygan bir paytda global neft ta’minoti va narxlariga tahdid solmoqda.

AQSh prezidenti Donald Tramp jurnalistlarga Eronni urish neft narxini ko‘tarishini tan oldi. 9-iyul kuni Brent fyucherslari 78,02 dollarga yetib, 5,2 foizga oshdi.

Energetika vazirligi ma’lumotlariga ko‘ra, SPR 3-iyul haftasida 6,2 million barrelga kamayib, 319,5 million barrelni tashkil etdi. Bu Reygan ma’muriyatidan beri eng past ko‘rsatkich. Zaxira sig‘imi 713,5 million barrel bo‘lib, oxirgi marta 2010-yillarda shu darajaga yaqinlashgan edi.

AQSh dunyodagi eng yirik neft ishlab chiqaruvchi va sof eksportyor bo‘lishiga qaramoy, Eron bilan keskinlik neft narxiga ta’sir qiladi. Sababi, neft global savdo mahsuloti bo‘lib, narxlar jahon talab va taklifiga bog‘liq.

Maksim Sonin, Stenford universiteti eksperti, “Mustaqillik narx xavfsizligini anglatmaydi, chunki neft global savdo mahsuloti”, dedi. Agar Hormuz bo‘g‘ozi orqali eksport to‘xtatilsa, xaridorlar boshqa mamlakatlardan neft qidirib, narxlarni oshiradi.

SPR 1975-yilda arab neft embargosidan keyin tashkil etilgan. Hozirda neft Meksika ko‘rfazi bo‘yidagi to‘rtta yer osti tuz g‘orlarida saqlanadi. Zaxira favqulodda vaziyatlar, urush va tabiiy ofatlar uchun mo‘ljallangan.

Abhi Rajendran, Rice universiteti eksperti, “SPR zarbalar uchun bufer vazifasini o‘taydi”, dedi. Biroq zaxira kamaygani sababli hukumatning manevr qilish imkoniyati cheklangan.

Ekspertlarning fikricha, 319,5 million barrelning yarmi foydalanishga yaroqsiz bo‘lishi mumkin. Bu esa kelajakdagi inqirozlarda AQShning neft bozoriga ta’sirini cheklaydi.

Source: www.aljazeera.com