San-Tome va Prinsipi saylovchilari yakshanba kuni yangi prezidentni saylash uchun ovoz berishadi, sentyabr oxirida esa parlament saylovlari bo‘lib o‘tadi. 245 ming kishilik orol davlati uchun bu saylovlar asosiy ichki siyosiy voqea bo‘lish bilan birga, xalqaro hamjamiyatning ham e’tiborini tortmoqda.
2024-yil aprel oyida Rossiya bilan harbiy hamkorlik shartnomasi imzolangandan so‘ng, Gvineya ko‘rfazidagi bu arxipelag yangi geosiyosiy qiziqish uyg‘otdi. Asosiy savol: Rossiya Janubiy Atlantikada o‘z ta’sirini kengaytirishga harakat qilyaptimi yoki bu kelishuv ramziy xarakterga egami?
Sobiq tashqi ishlar vaziri Elza Pintoning so‘zlariga ko‘ra, “San-Tome va Prinsipi kichik davlat, ammo Gvineya ko‘rfazidagi geografik joylashuvi tufayli ulkan strategik ahamiyatga ega. Yirik savdo va harbiy yo‘llar bizning suvlarimiz orqali o‘tadi”.
Rossiya harbiy kelishuvi ochiq muddatli bo‘lib, harbiy tayyorgarlik, texnik yordam, qurol-yarog‘ va harbiy texnika bo‘yicha hamkorlik, razvedka ma’lumotlari almashinuvi va harbiy kemalar hamda samolyotlarning o‘zaro tashriflarini o‘z ichiga oladi. Bu kelishuv Yevropa va AQShda diqqat bilan kuzatildi.
Siyosiy tahlilchi Arzemiro dos Prazeres kelishuvning ahamiyati ko‘pincha bo‘rttirilganini ta’kidlaydi: “Rossiya va San-Tome o‘rtasidagi kelishuv asosan samarasiz bo‘lib qoldi. U imzolangan, ammo hech qachon amalga oshirilmagan”.
Prezidentlik saylovlarida to‘rt nomzod qatnashmoqda, ammo kuzatuvchilar amaldagi prezident Karlos Vila Novani favorit deb hisoblashadi. Sobiq bosh vazir Xorxe Bom Jezus “jinoiy yolg‘onlar ko‘chkisi” va “bo‘linish va siyosiy keskinlik” muhitini sabab qilib, poygadan chiqdi.
Yevropa Ittifoqi yana saylov kuzatuv missiyasini yubormoqda. Bosh kuzatuvchi Serxio Humbertoning so‘zlariga ko‘ra, missiya shaffof va tinch saylov jarayonini ta’minlashga yordam berishni maqsad qilgan.
San-Tome va Prinsipi uchun asosiy vazifa – sarmoya, rivojlanish yordami va xavfsizlik hamkorligini iloji boricha ko‘proq sheriklardan jalb qilishdir. Rossiya arxipelagni Atlantikada o‘z mavjudligini kengaytirish imkoniyati sifatida ko‘radi, Yevropa va AQSh esa uni strategik muhim mintaqada nisbatan barqaror demokratik sherik deb biladi.
Source: www.dw.com