Mogadishu, Somaliya – Somaliya jamoat radiosi Radio Mogadishu arxivida minglab magnit lentalari chang qatlami ostida saqlanmoqda. Har bir lenta 20-asr Somaliya tarixining bir qismini, yangiliklar, nutqlar, musiqa va ovozlarni o‘z ichiga oladi, ba’zilari 1950-yillarning boshiga borib taqaladi.

Arxivchi Abdiqadir Geedi Robleh lentalarni eski magnitafonga o‘tkazib, kompyuter orqali raqamlashtiradi. U kichik guruh bilan 400 000 soatlik eshittirishlarni tartibga solib, magnit lentalar butunlay yaroqsiz holga kelguncha saqlab qolishga harakat qilmoqda.

Radio Mogadishu 1951-yilda Italiya mustamlakasi davrida tashkil etilgan bo‘lib, Somali tilidagi musiqa, madaniyat va dramalarning eng katta ombori hisoblanadi. U o‘zining eng yaxshi davrida Sharqiy Afrikadagi eng nufuzli ovozlardan biri bo‘lib, Tanzaniya, Efiopiya va Yaqin Sharqgacha yetib borgan.

YUNESKOning sharqiy Afrika bo‘limi aprel oyida o‘tkazgan ekspert baholashiga ko‘ra, 45 000 ga yaqin lenta va g‘altaklar mavjud bo‘lib, ularning 85 foizdan ortig‘i hali ham eshittirish mumkin. Ammo 10 foizga yaqini eskirgan, 5 foizdan ortig‘i esa yo‘q qilingan yoki jiddiy shikastlangan.

Arxivni saqlash ishlari 2012-yilda boshlangan bo‘lsa-da, resurslar yetishmasligi tufayli sekinlashgan. Hozirgi kunga qadar atigi 10 foiz material raqamlashtirilgan. YUNESKO va Somaliya axborot vazirligi arxivni YUNESKOning Jahon xotirasi dasturiga kiritish ustida ishlamoqda.

Tarixchi Iman Mohamedning so‘zlariga ko‘ra, fuqarolar urushi davrida arxivlarning yo‘q qilinishi Somaliya hujjatli merosida katta bo‘shliq qoldirgan. Shu sababli, yoshlar uchun ushbu arxivni saqlab qolish muhim ahamiyatga ega.

Source: www.aljazeera.com