Hindiston poytaxti Nyu-Dehlidagi Jantar Mantar va unga tutash Parlament ko‘chasida yarim tunda sukunat hukm surdi. Bunga sabab – Cockroach Janta Party (CJP) harakati ta’lim vaziri Dharmendra Pradhanning iste’fosidan so‘ng norozilik namoyishlarini to‘xtatgani.
Minglab talaba va yosh namoyishchilar Hindiston parlamentiga yaqin hududni egallab, ta’lim islohotlarini talab qilishgan edi. Bu Bosh vazir Narendra Modi o‘ng qanot hukumatiga qarshi eng katta sinovlardan biri bo‘ldi. Tahlilchilarning fikricha, Pradhanning iste’fosi Bharatiya Janata partiyasi (BJP) boshchiligidagi hukumat uchun jiddiy zarba bo‘lib, Modining kuchli rahbar obraxiga putur yetkazdi.
Ko‘chalar bo‘shagach, hokimiyat vakillari bo‘yoq va chelaklar bilan Jantar Mantar atrofidagi devorlardan norozilik izlarini tozalashga kirishdi. CJP asoschisi Abhijeet Dipke shanba kuni so‘nggi nutqida: “Bu oxiri emas. Tez orada yana uchrashamiz”, dedi.
Noroziliklarning asosiy talablari – ta’lim vazirining iste’fosi va imtihonlardagi muammolar tufayli o‘z joniga qasd qilgan talabalar oilalariga tovon to‘lash edi. Hukumat qoidalar bo‘yicha “maksimal mumkin bo‘lgan” tovon to‘lashga rozi bo‘ldi. Namoyishchilar har bir oilaga 10 million rupiy (taxminan 105 000 dollar) talab qilmoqda.
20 iyul kuni politsiya parlamentga yurish qilgan namoyishchilarni tarqatib, 100 dan ortiq kishini jarohatlaganidan so‘ng, CJP harakati butun mamlakat bo‘ylab qo‘llab-quvvatlandi. Harakat qo‘shimcha talablar qo‘ydi: namoyishchilarga qarshi jinoiy ishlarni to‘xtatish va politsiyadan uzr so‘rash. Hukumat BJP boshqaruvidagi shtatlarda jinoiy ishlar qo‘zg‘atilmasligiga va’da berdi, biroq Sharqiy Hindistondagi bir qancha BJP shtatlarida hibslar davom etmoqda.
CJP kelajakdagi rejalari haqida aniq javob bermayapti. Tahlilchilar Dipkening Dalit (tarixan kamsitilgan kasta) vakili ekaniga e’tibor qaratmoqda. Harakat saylov siyosatiga kirishishni xohlayotgani noma’lum. CJP a’zosi Sudhir Sangwan: “Biz dam olib, keyingi qadamlarni rejalashtirmoqdamiz. Harakatni oddiy xalq orasiga olib chiqmoqchimiz”, dedi.
Muxolifat yetakchisi Rahul Gandi Modi hukumatini talabalarga nisbatan kuch ishlatgani uchun uzr so‘rashga chaqirdi. Uy ishlari vaziri Amit Shohning iste’fosi ham talab qilinmoqda. Sotsialistik partiyadan Akhilesh Yadav Pradhan iste’fosini “yangi avlodning katta g‘alabasi” deb atadi.
Source: www.aljazeera.com