AQSh Sog'liqni saqlash ma'lumotlariga ko'ra, 2026-yil iyul oyi o'rtalariga qadar qizamiq bilan kasallanish soni 2025-yilgi umumiy ko'rsatkichdan oshib ketdi. Mutaxassislarning ta'kidlashicha, emlash darajasining pasayishi va odamlarning qizamiqning hayot uchun xavfli ekanligini unutib qo'ygani bunga sabab bo'lmoqda.
Jon Xopkins universiteti epidemiologi Uilyam Mossning so'zlariga ko'ra, kasallanishning keskin o'sishi AQShni 2000-yildan beri ega bo'lgan qizamiqni yo'q qilish maqomidan mahrum qilishi mumkin. "Bu marraga erishishning ahamiyati shundaki, AQSh endi qizamiq virusi tarqalishini yoki epidemiyalarni to'xtata olmayapti", dedi Moss.
Qizamiq eng yuqumli viruslardan biri bo'lib, oddiy shamollashdan ancha oson tarqaladi. Virusga duchor bo'lgan immuniteti bo'lmagan odamlarning 90 foizi kasallanadi. Kasallik havo tomchilari orqali yuqadi va eng kichik zarralar xonada soatlab havoda qolishi mumkin.
Filadelfiya bolalar shifoxonasi Vaksina ta'lim markazi direktori Pol Offitning aytishicha, odamlar qizamiqni ular bilan bir xonada bo'lganidan keyin ikki soat ichida yuqtirishi mumkin. Eng xavflisi, bemorlar toshma paydo bo'lishidan to'rt kun oldin yuqumli bo'lishadi.
AQShda qizamiq bilan kasallanganlarning beshdan bir qismi kasalxonaga yotqiziladi. Har 20 kasal boladan biri pnevmoniyaga, har 1000 boladan biri esa ensefalitga (miya yallig'lanishi) duchor bo'ladi. Har 1000 kasal boladan 1-3 nafari nafas olish yoki nevrologik asoratlardan vafot etadi.
Offitning so'zlariga ko'ra, o'tgan yili ikki emlanmagan bola - 6 va 8 yoshli sog'lom bolalar - qizamiqdan vafot etgan. "Bu bo'g'ilishdan o'lishga o'xshaydi, bu dahshatli o'lim", dedi u.
Qizamiqdan omon qolganlarda ham uzoq muddatli asoratlar kuzatiladi. Kasallik immunitet tizimini yillar davomida susaytirishi va boshqa viruslarga qarshi himoyani yo'q qilishi mumkin. Yana bir kechikkan asorat - subakut sklerozan panensefalit - bu kam uchraydigan, ammo o'limga olib keladigan miya kasalligi bo'lib, dastlabki infeksiyadan 10 yil o'tgach paydo bo'lishi mumkin.
Epidemiolog Keytlin Jetelina emlash darajasining pasayishini "ushbu kasalliklar haqida umumiy amneziya", ijtimoiy tarmoqlardagi yolg'on ma'lumotlar va institutlarga ishonchning yo'qolishi bilan izohlaydi. "Emlanmagan hududlar butun mamlakat bo'ylab mavjud. Kasallikning tarqalishi uchun faqat bir uchqun kerak", dedi u.
Source: www.dw.com