Vengeristonda Sovet hokimiyati qulaganidan o‘nlab yillar o‘tib, mamlakatning barcha maxfiy xizmat fayllari to‘liq e'lon qilinishi boshlandi. Ushbu qadam jamiyatda informatorlar, aybdorlik va mas'uliyat mavzularida yangi bahs-munozaralarni keltirib chiqarmoqda. 1956-yil 4-noyabrda o‘n minglab sovet askarlari va tanklari Vengeristonga bostirib kirib, kommunistik tuzumga qarshi qo‘zg‘olonni shafqatsizlarcha bostirgan edi. Shundan so‘ng mamlakatda o‘n yilliklar davomida davlat xavfsizlik xizmatiga tayangan diktatura hukmronlik qildi.

Joriy yilning 4-noyabridagi voqealar Vengeriston tarixining ushbu qorong‘u sahifasi bilan hisoblashish jarayoni sifatida baholanmoqda. Bosh vazir Peter Magyar hukumati mamlakat maxfiy politsiyasining barcha "agentlik fayllari"ni, jumladan, o‘z xohishi bilan yoki ixtiyorsiz ravishda davlat xavfsizligi bilan hamkorlik qilgan shaxslarning ismlarini oshkor qilish haqida buyruq berdi. Magyar va uning "Tisza" partiyasi agar saylovda g‘alaba qozonsa, bu fayllarni oshkora qilishni oldindan va'da qilgan edi.

Ushbu hujjatlarning e'lon qilinishi o‘n yilliklar davomida davom etgan siyosiy tortishuvlarga nuqta qo‘yishi kutilmoqda. Vengeristonda fuqarolik faollari 1989-yilda Berlin devori qulaganidan beri arxivlarni ochishni talab qilib kelishgan edi. Biroq sobiq bosh vazir Jozsef Antall va uzoq yillar hokimiyatda bo‘lgan Viktor Orban partiyasi bu tashabbusni bir necha o‘n bor rad etgan.

Mutaxassislarning fikricha, mazkur ma'lumotlarning ochilishi siyosiy oqibatlarga olib kelishi mumkin. Shu bilan birga, ba'zi tarixchilar arxivlardagi hujjatlar to‘liq emasligi va ularni sovet davridan qolgan siyosiy o‘yinlarda vosita sifatida ishlatish mumkinligidan ogohlantirmoqda. Shunga qaramay, tarafdorlar bu qadam jamiyatni siyosiy yolg‘onlardan tozalashga yordam berishini ta'kidlashmoqda.

Source: www.dw.com