Bayreuth festivalining 150 yillik mavsumi Richard Vagnerning "Rienzi" operasining premyerasi bilan boshlandi. Bu asar ilk bor festival sahnasida qo‘yilgan bo‘lib, uning natsistlar bilan bog‘liq tarixi sabab katta bahslarga sabab bo‘ldi.

Rejissyor Aleksandra Szemerédy DWga bergan intervyusida asarni "yuqori darajada ifloslangan" deb atadi. U dastlab taklifdan hayajonlangan bo‘lsa-da, keyinchalik bu ishni o‘z zimmasiga olishga qaror qilgan. Premyera tomoshabinlar tomonidan iliq kutib olindi, dirijyor Natali Stutzmann va Vengriyalik rejissyorlar olqishlarga sazovor bo‘ldi.

Zamonaviy talqinda Rienzi hikoyasi bugungi kunga ko‘chirilgan: beton uylar, smartfonlar va ijtimoiy tarmoqlar fonida xalqni aristokratiyadan ozod qilishga intilgan Rienzi asta-sekin diktatorga aylanadi. Rejissyorlar populizm orqali avtoritar hukmdorga aylanish jarayonini o‘rganishgan.

Musiqashunos Anno Mungen "Rienzi"ni festivalning 150 yilligida qo‘yishni "tarixiy jihatdan nozik" deb tanqid qildi. U asarni akademik konferensiya bilan birga olib borish kerakligini ta’kidladi. Vagnerning o‘zi bu operani Bayreuth repertuariga kiritmagan edi.

Festivalning yana bir yangiligi — sun’iy intellekt yordamida yaratilgan "Ring of the Nibelung" siklidir. Rejissyor Markus Lobbes va uning jamoasi qo‘shiqchilarni golografik muhitda ijro etish uchun AI tizimini ishlab chiqqan. Biroq qo‘shiqchilarning harakatsizligi va tasvirlarning doimiy o‘zgarishi tomoshabinlarda aralash taassurot qoldirdi.

Musiqiy jihatdan spektakl yuqori darajada: Klaus Florian Fogt, Yoxen Shmekenbecher va Evelin Novak kabi yulduzlar, dirijyor Kristian Tileman esa orkestrni boshqarmoqda. Bir tomoshabin: "Agar AI meni charchatsa, shunchaki ko‘zlarimni yumib musiqadan zavqlanaman", dedi.

Source: www.dw.com