Iroqning yarim avtonom Kurdiston mintaqasi prezidenti Nechirvan Barzani Suriya prezidenti Ahmad al-Sharaa bilan muzokaralar o‘tkazdi. Bu, Bashar al-Assad hokimiyatdan qulaganidan keyin Suriyaga tashrif buyurgan birinchi kurd rahbari hisoblanadi.
Dushanba kuni Barzani yuqori martabali delegatsiya bilan Damashqqa yetib keldi va uni Xalq saroyida qabul qilishdi. Suriya davlat axborot agentligi SANA xabariga ko‘ra, tomonlar Erbil va Damashq o‘rtasidagi ikki tomonlama munosabatlarni, shuningdek, hamkorlikni kuchaytirish uchun mintaqaviy ahamiyatga ega bo‘lgan bir qator masalalarni muhokama qilishdi.
Ushbu tashrif Iroq Kurdiston mintaqaviy hukumati va Suriyaning yangi ma'muriyati o‘rtasidagi diplomatik aloqalardan so‘ng amalga oshirilmoqda. Barzani va al-Sharaa avval Antaliya diplomatiya forumida ikki marta uchrashishgan — birinchi marta 2025-yil 11-aprelda, ikkinchi marta 2026-yil 17-aprelda. Kurdiston mintaqasi prezidenti bayonotiga ko‘ra, ikkinchi uchrashuvda iqtisodiy aloqalarni rivojlantirish va Suriya hukumati bilan Suriya Demokratik Kuchlari (SDF) o‘rtasidagi kelishuv muhokama qilingan.
SDFning Suriya davlat institutlariga integratsiyasi muzokaralarning asosiy mavzusi bo‘lib qolmoqda. SDF, asosan kurdlar boshchiligidagi kuch bo‘lib, Suriyaning shimoli-sharqiy qismini nazorat qiladi va Damashq bilan kelajakdagi maqomi bo‘yicha muzokaralar olib bormoqda. Suriya hukumati bu kuchni o‘z harbiy tuzilmalariga qo‘shishga intilmoqda, kurd vakillari esa siyosiy va madaniy huquqlar kafolatlarini talab qilmoqda.
Al Hadath xabarlariga ko‘ra, Barzani va al-Sharaa Suriyadagi kurdlar konstitutsiyaviy huquqlarini, xususan til huquqlari va ma'muriy avtonomiyani mustahkamlash mexanizmlarini muhokama qilishgan. Kun tartibida kurd tili huquqlariga oid 13-sonli farmonni amalga oshirish ham bor edi. Suriya rasmiylari Kurdiston mintaqaviy hukumatining kurd tilida ta'lim, o‘quv dasturlari va o‘qituvchilar tayyorlash bo‘yicha tajribasidan foydalanishga qiziqish bildirishgan.
Barzanining tashrif dasturi, kurd ommaviy axborot vositalariga ko‘ra, Suriyadagi kurd rasmiylari, jumladan SDF qo‘mondonlari va Suriya parlamentidagi kurd deputatlari bilan uchrashuvlarni ham o‘z ichiga oladi.
Bu tashrif bir qator diplomatik almashinuvlardan so‘ng amalga oshirilmoqda, jumladan Suriya ta'lim vazirining Erbilga safari va Iroqning yarim avtonom Kurdiston mintaqasida Suriya konsulligini qayta ochish harakatlari. Barzani avval Erbilga SDF qo‘mondoni Mazlum Abdi va Suriya shimoli-sharqidagi delegatsiyalarni qabul qilgan.
Erbildagi Kurdiston mintaqaviy hukumati uchun, Suriya bilan 1100 km chegaraga ega va o‘n minglab suriyalik qochqinlarni qabul qilgan, bu aloqalar muhim xavfsizlik ahamiyatiga ega. Barqaror va inklyuziv Suriya ISHID (ISIS) qayta tiklanish xavfini kamaytiradi, kelajakdagi qochqinlar oqimini cheklaydi va Erbilning Bag‘dod va Anqara bilan diplomatik ta'sirini oshiradi.
Muzokaralar muhim paytda, Suriya kuchlari va shimoli-sharqdagi kurd jangarilari o‘rtasidagi davom etayotgan to‘qnashuvlar fonida olib borilmoqda.
Source: www.aljazeera.com