Sudan poytaxti Xartum shahrida yashovchi oddiy fuqarolar davom etayotgan qurolli mojaro va chuqurlashib borayotgan iqtisodiy inqiroz fonida kundalik hayot kechirishda jiddiy to‘siqlarga duch kelmoqdalar. Xususan, yetti soat davomida choy sotib kun kechiruvchi 39 yoshli Rasha Abdulaziz Musaning hikoyasi bu fojiali holatning yaqqol namunasidir. U kechki payt ishni tugatganda ham to‘rt nafar farzandini boqish uchun yetarli mablag‘ topganiga amin bo‘la olmaydi, chunki oziq-ovqat mahsulotlari narxi tinimsiz o‘smoqda.
Musaning turmush o‘rtog‘i Sudan harbiylari safida xizmat qilib, 2023 yildan buyon davom etayotgan armiya va tezkor harakat kuchlari o‘rtasidagi urushning oldingi chizig‘ida bo‘lib turibdi. Sakkiz oydan ortiq vaqt davomida undan darak bo‘lmagani va oilasiga bir tiyin ham yubormagani sababli, ona barcha mas’uliyatni yolg‘iz o‘z zimmasiga olishga majbur bo‘lmoqda. U oilasini ovqatlantirish uchun kuniga taxminan 40 000 Sudan funti sarflashini, biroq bu summadan tashqari uy ijarasi va boshqa zarur xarajatlar ham mavjudligini ta’kidlaydi.
Shunga o‘xshash og‘ir ahvol boshqa ko‘plab oilalarga ham ta’sir ko‘rsatmoqda. Masalan, 61 yoshli Ahmad Yusuf o‘n ikki kishidan iborat oilasini boqish uchun qassobxonada ishlaydi va vaqti-vaqti bilan chorva mollarini sotishda vositachilik qiladi. Biroq uning daromadi tartibsiz bo‘lib, kundalik xarajatlar daromaddan sezilarli darajada oshib ketmoqda. Natijada kattaroq yoshdagi farzandlar ham xarajatlarni qoplash uchun mehnat qilishga majbur bo‘layotgani qayd etilgan.
Rasmiy statistika va bozorlardagi kuzatuvlar mamlakatda inflyatsiya misli ko‘rilmagan darajaga yetganini ko‘rsatmoqda. Xartum shtatida narxlar o‘tgan yilning shu davriga nisbatan qariyb 60 foizga oshgan. Sudan Markaziy statistika byurosi ma’lumotlariga ko‘ra, sentabr oyida umumiy narxlar o‘tgan yilga nisbatan 28 foizga yuqori bo‘lgan. Oziq-ovqat mahsulotlari esa yanada tezroq qimmatlashib, mamlakat bo‘ylab qariyb 37 foizga oshgani ma’lum qilindi.
Mutaxassislar va iqtisodiy tahlilchilar bu tanglikning asosiy sababi sifatida davom etayotgan urush ta’minot zanjirlarini uzib qo‘ygani, ishlab chiqarishni izdan chiqarganini ko‘rsatishmoqda. Jahon banki ma’lumotlariga ko‘ra, 2023 yilda Sudan iqtisodiyoti 29 foizga, 2024 yilda esa yana 14 foizga qisqargan. Xalqaro migratsiya tashkiloti ma’lumotiga ko‘ra, millionlab odamlar o‘z uylarini tark etishga majbur bo‘lib, mamlakat ichida ko‘chirilganlar soni millionlab kishini tashkil etmoqda.
Source: www.aljazeera.com