Turkiya Prezidenti Rajab Toyyib Erdo‘g‘on Misrning yaqinda Turkiya, Saudiya Arabistoni va Pokiston tomonidan imzolangan qo‘shma mudofaa kelishuviga qo‘shilishi mumkinligini aytdi. U Qohiraning qo‘shilishini “mumkin” deb baholadi va kelishuv boshqa a’zolarni ham qabul qilishga ochiq ekanini ta’kidladi.
Al Jazeera telekanaliga bergan eksklyuziv intervyusida Erdo‘g‘on Makka qo‘shma mudofaa kelishuvi ishtirokchilardan biriga tashqi hujum bo‘lgan taqdirda barcha tomonlarning birlashgan choralar ko‘rishini majburiyat qilib olishini aytdi. “Bu kelishuv dunyoga muhim xabar yubordi”, dedi u.
Makka kelishuvi, shuningdek, “Makka pakt” sifatida ham tanilgan, o‘tgan juma kuni muqaddas shaharda Erdo‘g‘on, Saudiya valiahd shahzodasi Muhammad bin Salmon va Pokiston Bosh vaziri Shahboz Sharif tomonidan imzolangan. Hujjatda uch davlatdan biriga qarshi qurolli hujum barchasiga qarshi hujum deb hisoblanishi belgilangan. Tahlilchilar bu qoidani NATOning 5-moddasi bilan solishtirishgan, biroq Islomobod rasmiylari buni NATO ekvivalenti yoki biron bir davlatga qaratilgan deb talqin qilishdan ogohlantirishgan.
Erdo‘g‘on Hurmuz bo‘g‘ozidagi keskinlik, Suriya, G‘azo va Livandagi urushlar kabi mintaqaviy masalalarga ham to‘xtaldi. Turkiya yetakchisi bo‘g‘ozning qayta ochilishi Anqara uchun ustuvor vazifa ekanini, uning yopiq qolishi hech kimning manfaatiga xizmat qilmasligini aytdi. U Qatarni mintaqada jangovar harakatlarni to‘xtatish bo‘yicha vositachilik sa’y-harakatlarida muhim rol o‘ynaganini qayd etdi.
Erdo‘g‘on Suriya, G‘azo va Livanni alohida qayd etib, Turkiya qo‘shnilarini mintaqaviy tartibsizliklar bilan yolg‘iz qoldirmasligiga va’da berdi. U Suriyada barqarorlikni qo‘llab-quvvatlash uchun hamma narsani qilishini, mamlakatga tashrif buyurishni rejalashtirayotganini aytdi. G‘azo haqida esa “G‘azoni yolg‘iz qoldira olmaymiz”, dedi va Hamas o‘z majburiyatlarini vijdonan bajarayotganini, Isroil esa urushni davom ettirayotganini ta’kidladi.
Livanga kelsak, Erdo‘g‘on Isroil hujumlari Anqara uchun jiddiy tashvish manbai ekanini aytdi. U Donald Trampning Turkiyaga yaqinda qilgan tashrifi chog‘ida AQSh prezidenti bilan Livanga qarshi urushni tugatish zarurligi haqida gaplashganini, Vashingtonning bu boradagi rolini ta’kidlaganini bildirdi.
Yevropa haqida Erdo‘g‘on Yevropa Ittifoqi Turkiyani qabul qilishga tayyor emasdek ko‘rinishini, a’zolik endi Anqara uchun ustuvor vazifa emasligini va natijada Yevropa “yutqazuvchi” bo‘lishini aytdi. Shuningdek, u Trampdan F-35 qiruvchi samolyotlari bo‘yicha va’da olganini va uning bajarilishini kutayotganini ma’lum qildi.
Turkiya 2019-yilda Rossiyaning S-400 havo mudofaa tizimini sotib olganidan so‘ng F-35 ko‘p millatli dasturidan chiqarilgan edi. Vashington bu tizim yashirin samolyot texnologiyasiga xavf tug‘dirishi mumkinligini ta’kidlagan. O‘tgan oy Anqarada bo‘lib o‘tgan NATO sammitida Tramp Erdo‘g‘onning yonida turib, CAATSA sanksiyalarini bekor qilishini va F-35 dasturiga qaytishni “albatta ko‘rib chiqishini” aytgan edi. Biroq, har qanday sotuv hali ham Kongressda qarshilikka uchramoqda va 2020-yilgi qonun Turkiya S-400 tizimini saqlab turguncha Pentagonning F-35 samolyotlarini topshirishini taqiqlaydi.
Source: www.aljazeera.com