Yamanning xalqaro tan olingan hukumati qo‘shinlari so‘nggi 24 soat ichida hutiylar (Ansorulloh) guruhiga qarshi 133 dan ortiq harbiy amaliyot o‘tkazdi. Armiya matbuot kotibi polkovnik Majid al-Nuzayliy o‘zining X’dagi sahifasida bu amaliyotlar “terrorchi hutiylar militsiyasining imkoniyatlari va elementlariga” qarshi, front chizig‘idagi bo‘linmalar ishtirokida amalga oshirilganini ma’lum qildi.
Saudiya Arabistoni qo‘llab-quvvatlagan hukumatning so‘nggi hujumi, hutiylar harbiy vakili Yahyo Sariyning Taiz viloyatidagi al-Maxa (Mocha) port shahri yaqinida “Saudiya boshchiligidagi koalitsiyaning desant kemasi va to‘rtta hamroh kemasiga” hujum qilgani haqidagi bayonotidan so‘ng yuz berdi.
So‘nggi haftalarda ko‘plab frontlarda janglar avj oldi: Marib, al-Javf, Hadramavt, Hodeyda, Taiz, al-Dale va Lahj viloyatlarida to‘qnashuvlar qayd etildi. Eron bilan ittifoqchi hutiylar, shimoliy Yamanning katta qismini, jumladan Sanaa poytaxtini nazorat qiladi, shuningdek, Saudiya Arabistoni va Qizil dengizdagi kemalarga zarbalar berdi.
2022-yilda BMT vositachiligida tuzilgan vaqtinchalik sulh bilan boshlangan ko‘p yillik norasmiy tinchlik davri nihoyasiga yetdi. Arab mintaqasining eng qashshoq davlati yana bir fuqarolar urushi yoqasida turibdi.
Janglar mahalliy va mintaqaviy voqealar bilan bog‘liq. Iyun oyi oxirida, AQSh-Eron urushi tufayli mintaqaviy keskinlik kuchayganida, Yaman hukumati va hutiylar o‘z jangchilarini safarbar qila boshladi. Iyul oyida Yaman hukumati Sanaa aeroportiga hujum qilib, Erondan kelayotgan samolyotni to‘xtatishga urindi, bu hutiylarning qirollikka dengiz blokadasi e’lon qilishiga va umumiy safarbarlikka olib keldi.
Harbiy va strategik masalalar bo‘yicha ekspert Ali al-Zahab Al Jazeera telekanaliga bergan intervyusida hutiylar Eron va ittifoqdosh guruhlar – Hizbulloh, Iroq Xalq safarbarlik kuchlari va Islom inqilobi qo‘riqchilari korpusi tomonidan qo‘llab-quvvatlanayotganini aytdi. Ularning yordami qurol-yarog‘, o‘quv va razvedka ma’lumotlarini o‘z ichiga oladi.
Hukumat tomonida esa Saudiya boshchiligidagi arab davlatlari koalitsiyasi tomonidan qo‘llab-quvvatlanadigan, hutiylar nazoratiga qarshi qurollangan fraktsiyalar ittifoqi turibdi. Al-Zahabning so‘zlariga ko‘ra, bu fraktsiyalar Yaman Mudofaa vazirligi ostida birlashishga yaqinlashgan: G‘arbiy sohildagi Birlashgan kuchlar, Millat qalqoni kuchlari, Favqulodda kuchlar va Janubiy gigantlar brigadasi.
Maribda, asosan hukumat kuchlari nazoratidagi viloyatda, front chizig‘i shimoli-g‘arbdan janubi-sharqgacha yoy bo‘lib cho‘zilgan. Hutiylar raketalari va dronlari viloyat ichkarisiga, jumladan Marib shahri va bir nechta ko‘chirilganlar lagerlariga zarba berdi. Viloyatda ikki milliondan ortiq ko‘chirilganlar istiqomat qiladi.
Eng kuchli hutiylar zarbasi 6-avgust kuni bo‘lib, Maribdagi al-Ruvayk va al-Saniya hamda Hadramavtdagi al-Abr shaharlaridagi hukumat harbiy lagerlariga bir nechta raketa va dronlar yo‘naltirildi, o‘nlab odamlar halok bo‘ldi va yaralandi.
Al-Javf, Marib va Saudiya Arabistoni chegarasi o‘rtasidagi cho‘l kamarini tashkil etadi. Bu hududda hutiylarning armiya saflariga kirib o‘tishga urinishlari qayta-qayta qayd etilgan, hukumat kuchlari ularni qaytargan.
Taiz viloyatida, Bob al-Mandab bo‘g‘ozida, hukumat kuchlari Taiz shahrini ushlab turibdi, hutiylar esa shimoldagi atrofdagi hududlarni nazorat qiladi. Front chizig‘ida vaqti-vaqti bilan artilleriya va pulemyot otishmalari bo‘lib turadi. 9-avgustdan beri hutiylar al-Maxa port shahriga raketa va dronlar bilan bir necha bor hujum qildi. 9-avgustdagi hujumda kamida 7 kishi halok bo‘ldi, 35 kishi yaralandi.
Hodeydada, asosan hutiylar nazoratidagi viloyatda, janglar hukumat nazoratidagi Hays va al-Xavxa shaharlari yaqinida to‘plangan. 8-avgust kuni hukumat kuchlari janubiy Hodeydadagi hutiylar qo‘mondonlik markazlari va istehkomlariga tongda hujum qildi.
Al-Dale viloyatida, hutiylar nazoratidagi Ibb bilan chegaradosh, to‘g‘ridan-to‘g‘ri quruqlikdagi to‘qnashuvlar kuzatilmoqda. Shimoliy Lahjda ham keskin vaziyat saqlanmoqda.
Brigada generali Abdul Rahmon al-Rubayiyning fikricha, ko‘p frontlarda janglar boshlanishi hukumat tarafdori kuchlarning strategiyasi o‘zgarganini ko‘rsatadi: endi ular “hutiylarning har qanday hujumini butun milliy tanaga qilingan hujum” deb hisoblaydi. Bu hukumatga sodiq kuchlarning qayta tuzilishi va hutiylarni to‘rt tomondan o‘rab olgan qo‘shma operatsion markazlar faoliyati natijasidir.
Al-Zahabning ta’kidlashicha, hukumat tarafdori kuchlar mudofaadan bir vaqtning o‘zida oldindan zarba berishga o‘tdi. Bu taktika yangi emas, lekin ko‘p yillik sulh “uni uzoq vaqt davomida media e’tiboridan chetda qoldirdi”.
Hutiylar ma’muriyatidagi Sanaa gubernatori o‘rinbosari Hamid Asim Al Jazeeraga bergan intervyusida keskinlik “Saudiya Arabistoni tomonidan o‘rnatilgan blokadani oldini olish” uchun ekanini aytdi. U Ar-Riyodni Sanaa aeroportini bombardimon qilib, kasal fuqarolarning chet elda davolanish uchun chiqib ketishiga to‘sqinlik qilganlikda aybladi. Shuningdek, u Ar-Riyodni poytaxt atrofiga jangchilar, transport vositalari va qurollarni to‘plaganlikda aybladi.
“Biz bu odamlar Sanaaga yetib kelib, biz bilan jang qilishlarini kutishimiz kerakmi? – deb so‘radi u. – Biz g‘alaba qozonamiz, xudo xohlasa, chunki biz o‘zimizni himoya qilmoqdamiz.” Ar-Riyod hutiylarning ayblovlarini rad etib, Saudiya boshchiligidagi koalitsiya orqali Yaman hukumatini qo‘llab-quvvatlashda davom etishini aytdi.
Ekspertlar kelajak haqida ikkiga bo‘lingan. Al-Zahab yaqin orada to‘liq miqyosli to‘qnashuv bo‘lishi dargumon deb hisoblaydi, chunki mintaqaviy sharoit hali hukumat va uning koalitsion ittifoqchilariga “kafolatlangan natijalar” bilan hal qiluvchi jang olib borishga imkon bermaydi. U hutiylar muqarrar jangni “tezlashtirishga” urinayotganini va yil oxirigacha keng ko‘lamli to‘qnashuv yuz berishi mumkinligini qo‘shimcha qildi.
Al-Rubayiy esa tarozu hukumat tomoniga og‘ganini va hal qiluvchi natija mintaqaviy va xalqaro qo‘llab-quvvatlangan Yaman qarori orqali kelishini aytadi.
Source: www.aljazeera.com