Al Jazeera qo‘lga kiritgan hujjatlarga ko‘ra, AQSh Mudofaa vazirligi (Pentagon) NATOdagi ittifoqchilariga Prezident Donald Trampning transatlantik ittifoq haqidagi qarashlariga qanchalik amal qilayotgani haqida savollar ro‘yxatini taqdim etgan.
Uch sahifalik hujjatda ittifoqchilardan “AQSh tashqi siyosati ustuvorliklarini ochiq qo‘llab-quvvatlaganmi?” degan savolga javob berish so‘ralgan. Shuningdek, “mamlakat AQShning ‘kuchli, aniq va jim’ yondashuviga mos keladimi?” degan savol ham mavjud bo‘lib, bu Mudofaa vaziri Pit Xegsetning may oyida Shanxay suhbatlaridagi nutqiga ishora qiladi.
Hujjatning eng siyosiylashgan savollari oxirida joylashgan. Ulardan biri ittifoqchilarning AQSh harbiy bazalari va parvozlariga cheklovlar qo‘ygan-qo‘ymaganligi haqida so‘raydi. Bu masala AQShning Eronga qarshi urushi fonida keskinlashgan. Bir qancha Yevropa davlatlari 28-fevralda urush boshlanganidan keyin bunday cheklovlarni joriy qilgan.
Ekspertlarning fikricha, bu hujjat Tramp ma'muriyatining NATO ittifoqchilarini Eron urushiga jalb qilishga urinishini aks ettiradi, garchi mojaro NATOning kollektiv mudofaa shartnomasi doirasidan tashqarida bo‘lsa ham. NATOga a'zo davlatlardan birining yuqori martabali mudofaa amaldori bu hujjat “NATO mavzularini AQShning bir tomonlama harbiy operatsiyalari bilan aralashtirib yuborayotganini” ta'kidlagan.
So‘rovnoma, shuningdek, ittifoqchilarning “NATO 3.0” konsepsiyasini qo‘llab-quvvatlaganligi haqida so‘raydi. Bu konsepsiya Yevropa ittifoqchilarining o‘z mudofaasi uchun ko‘proq mas'uliyat olishini va AQSh yordamining kamayishini nazarda tutadi. Tramp allaqachon Ispaniyani harbiy xarajatlarni YaIMning 5 foiziga oshirish bo‘yicha kelishuvdan chetga chiqishga urinayotgani uchun tanqid qilgan.
Yevropa rasmiylarining ta'kidlashicha, hujjat “AQSh harbiy mavjudligini siyosiy sodiqlikka bog‘lamaydi”, biroq Pentagonning “ayrim mamlakatlarga nisbatan qasoskorona harbiy kuchlarni qisqartirish” niyatini ko‘rsatadi. AQShning sobiq mudofaa vaziri o‘rinbosari Jim Taunsendning aytishicha, bu ma'muriyat ittifoqchilarning sodiqligiga juda katta e'tibor beradi.
Source: www.aljazeera.com