Janubiy Kavkazda yaqin vaqtgacha Konstantin Sokolov haqida kam odam eshitgan edi. Endi 52 yoshli rossiyalik-amerikalik tadbirkor AQSh prezidenti Donald Tramp tomonidan qo'llab-quvvatlanadigan yangi investitsiya fondining markazida turibdi.
Iyul oyi o'rtalarida Sokolov, 21 yoshida Rossiyadan AQShga ko'chib o'tgan va Chikagoda IJS Investments investitsiya firmasini asos solgan, AQSh Davlat departamentining yangi investitsiya fondiga rahbar etib tayinlandi. TRIPP+ EnterpriseFund, AQShda Trans-Kaspiy korxona fondi sifatida ro'yxatdan o'tgan va 200 million dollardan ortiq kapital bilan ishga tushirilgan bo'lib, Janubiy Kavkaz va Markaziy Osiyo davlatlariga sarmoya kiritishi hamda TRIPP infratuzilma loyihasini, ya'ni "Tramp yo'nalishi"ni moliyalashtirishi kutilmoqda.
"Tramp yo'nalishi" Armaniston hududi orqali Ozarbayjonni Naxchivan avtonom eksklavi bilan bog'lashni maqsad qilgan tranzit koridordir. Ushbu yirik infratuzilma loyihasi 2025-yil avgustida Armaniston va Ozarbayjon o'rtasida AQSh vositachiligida imzolangan tinchlik kelishuvining bir qismidir. 2026-yil iyun oyi boshida Vashington va Yerevan loyiha bo'yicha hamkorlik shartnomasini imzolagan.
Mutaxassislarning fikricha, "Tramp yo'nalishi" qurilishi Vashingtonning Rossiya va Eron orqali o'tadigan mavjud yo'nalishlarni chetlab o'tib, Yevropa va mintaqa o'rtasida savdo koridori yaratish strategiyasiga mos keladi.
Sokolov TRIPP+ rahbari etib tayinlanishidan ancha oldin Armanistonda o'z o'rnini mustahkamlagan edi. 2024-yilda u mamlakatning eng yirik telekommunikatsiya provayderi Viva Armeniani sotib oldi. Keyinchalik qisman milliylashtirilganiga qaramay, Sokolov o'z mulklarini kengaytirishda davom etdi. Yaqinda uning kompaniyalari Rossiyaning Rostelekom telekom gigantining Armanistondagi sho'ba korxonasini ham sotib oldi.
Biroq, eng muhim bitim, asosan, jamoatchilik e'tiboridan chetda amalga oshirildi: Teghut mis-molibden konini sotib olish. 450 million tonna ruda zaxirasiga ega va Armanistondagi ikkinchi yirik zaxiraga ega bo'lgan kon Rossiyaning VTB Banki tomonidan egallab olingan edi. VTB hozirda G'arb sanksiyalari ostida. Radio Ozodlikning arman xizmatiga ko'ra, bitim uchinchi tomon kompaniyasi orqali amalga oshirilgan.
"Sokolov Rossiya banki bilan to'g'ridan-to'g'ri bitimdan qochishni xohladi", dedi Armanistonga xorijiy kapital oqimini o'rgangan Radio Ozodlik jurnalisti Mkrtich Karapetyan.
Armaniston hukumati va uning tarafdorlari G'arb kapitalining mamlakat infratuzilma loyihalariga kirib kelishini olqishlagan bo'lsa-da, muxolifat jiddiy xavflarni ta'kidlamoqda. Armaniston muxolifatidagi "Armaniston ittifoqi" partiyasidan deputat Mesrop Manukyan Sokolovning parlamentdagi eng keskin tanqidchilaridan biri. Uning so'zlariga ko'ra, bir necha yil ichida amerikalik investorga moliya, konchilik va telekommunikatsiya sohalarida yirik ulushlarni sotib olishga ruxsat berilgani xavotirli.
Manukyan fraktsiyasi Armaniston va Rossiya o'rtasidagi yaqin aloqalarni qo'llab-quvvatlaydi va TRIPP+ loyihasiga qarshi. U "Tramp yo'nalishi"ni yashirin "eksterritorial koridor" va Armaniston xavfsizligiga "eng katta tahdid" deb biladi.
Keng ko'lamli sarmoyalariga qaramay, Sokolov arman jamoatchiligiga deyarli noma'lum. Uning rasmiy fotosuratlari yo'q va u odatda ish safarlari paytida mahalliy matbuot bilan intervyulardan qochadi. Uning poytaxt Yerevanga so'nggi tashrifi avgust oyi boshida bo'lib, u Bosh vazir Nikol Pashinyan va Tashqi ishlar vaziri Ararat Mirzoyan bilan uchrashgan. Unga AQSh maxsus vakili Stiv Uitkoffning katta maslahatchisi Aryeh Laytstone hamrohlik qilgan.
G'arb ommaviy axborot vositalarida Sokolov nafaqat AQSh va Shveytsariyadagi biznes loyihalari, balki siyosiy faoliyati bilan ham tanilgan. Sokolov AQSh Respublikachilar partiyasining yirik homiysi va Tramp tarafdori. Associated Press ma'lumotlariga ko'ra, u bir yil ichida Trampning MAGA harakatiga taxminan 11 million dollar xayriya qilgan.
Armanistonning APRI tahlil markazi xodimi Benyamin Pogosyan Sokolovning fond rahbari etib tayinlanishining ikkita asosiy sababini ko'rmoqda. Birinchisi siyosiy. Rossiya ildizlariga ega amerikalikni tayinlash Vashingtonning loyihaga nisbatan Moskvaning keskin tanqidini yumshatishga qaratilgan "nozik ishorasi" bo'lishi mumkin. Ikkinchisi pragmatik. "Ehtimol, Rossiyaning bunga hech qanday aloqasi yo'q. Sokolov shunchaki sobiq Sovet Ittifoqidagi biznes muhitini yaxshi tushungani va Armanistonni hamda uning hukumatini bilgani uchun tanlangandir", dedi Pogosyan.
Shu bilan birga, investitsiyalarning keng ko'lami va moliyachining rus ildizlari Armanistonda spekulyatsiyalarni kuchaytirmoqda. Mamlakatdagi ijtimoiy tarmoq foydalanuvchilari Sankt-Peterburgda tug'ilgan Sokolov Moskva va Vashington o'rtasidagi yashirin "kelishuv figurasi" bo'lishi mumkinligini muhokama qilmoqda. Bu nazariya tarafdorlari G'arb sanksiyalari ostidagi sobiq Rossiya aktivlarini AQSh kompaniyalari qanchalik oson sotib olganiga ishora qilmoqda.
Boshqa kuzatuvchilar bu fikrni rad etib, Sokolov Rossiya hukumatini va uning Ukrainaga qarshi urushini ochiq va keskin tanqid qilganini ta'kidlamoqda. AQSh Davlat departamenti tomonidan 2036-yilgacha taqdim etiladigan mablag'lar Vashingtonning mintaqadagi uzoq muddatli strategik niyatlarini ko'rsatmoqda. Yerevanga tashrifi chog'ida Aryeh Laytstone arman nashri CivilNetga bergan intervyusida 200 million dollardan ortiq boshlang'ich mablag'ni kelajakdagi investitsiyalar uchun boshlang'ich nuqta sifatida ko'rish mumkinligini aytgan.
Armaniston Respublikachilar partiyasi rahbari va Bosh vazir Nikol Pashinyanning ittifoqchisi Aram Sargsyan ham Sokolovni Moskva uchun "kelishuv figurasi" degan fikrni rad etadi. U Sokolovning kelib chiqishining amaliy ahamiyatini ta'kidlab, buni tashvish emas, balki imkoniyat deb biladi. "Sokolov muhim biznes aloqalariga ega, rus mentalitetini mukammal tushunadi, tilni biladi va tegishli Rossiya institutlari bilan ishlashni biladi", dedi u.
Source: www.dw.com