Birlashgan Millatlar Tashkilotining Inson huquqlari bo‘yicha idorasi (OHCHR) tomonidan e’lon qilingan hisobotda Isroilning bosib olingan G‘arbiy Sohildagi uchta qochqinlar lagerida amalga oshirgan harbiy harakatlari butun Falastin aholisini ko‘chirishga olib kelgani va bu “jamoa jazolash” hamda “etnik tozalash” xavotirlarini keltirib chiqarayotgani ta’kidlangan.
Hisobotga ko‘ra, 2025-yil yanvar va fevral oylarida o‘tkazilgan “Iron Wall” operatsiyasi chog‘ida 102 falastinlik halok bo‘lgan, Jenin, Nur Shams va Tulkarem qochqinlar lagerlaridan 33 mingdan ortiq aholi o‘z uylarini tark etishga majbur bo‘lgan. “Shimoliy G‘arbiy Sohildagi Falastin qochqinlar lagerlarining vayron qilinishi” deb nomlangan hisobotda bu raqamlar keltirilgan.
Ko‘chirilgan falastinliklar Isroil zobitlari tomonidan endi qochqinlar lagerlari bo‘lmasligi va ularning “hammasi Iordaniyaga ketishi” kerakligi aytilganini bildirgan. Bu kabi keng ko‘lamli, uzoq muddatli va tizimli ko‘chirish insoniyatga qarshi jinoyat, ya’ni majburiy ko‘chirish sifatida baholanishi mumkin, deyiladi hisobotda.
Hisobotda, shuningdek, havo hujumlari, zirhli buldozerlar va boshqariladigan portlashlar yordamida butun hududlarni yashash uchun yaroqsiz holga keltirish va aholining qaytishiga to‘sqinlik qilish, agar harbiy zarurat bo‘lmasa, xalqaro huquqqa zid ekanligi ta’kidlangan. BMT Inson huquqlari bo‘yicha Oliy komissari Volker Turkning so‘zlariga ko‘ra, “Iron Wall” operatsiyasining o‘tkazilish usuli uning maqsadi imkon qadar ko‘proq falastinliklarni quvib chiqarish va noqonuniy Isroil aholi punktlari uchun joy ochish ekanligini ko‘rsatmoqda.
Ushbu uch lager G‘arbiy Sohildagi 19 lagerdan biri bo‘lib, ular 1948-yildagi Nakba paytida ommaviy majburiy surgun qilingan falastinlik qochqinlarni boshpana bilan ta’minlash uchun tashkil etilgan va BMTning Falastin qochqinlari uchun yordam agentligi (UNRWA) tomonidan boshqariladi. Iyul oyi holatiga ko‘ra, ushbu lagerlardan taxminan 33 362 nafar falastinlik qochqin hali ham majburiy ko‘chirilgan holda qolmoqda.
Hisobotda qayd etilishicha, harbiy amaliyot davrida kamida 21 bola Isroil kuchlari tomonidan o‘ldirilgan. Tulkaremda 10 yoshli Saddam Husayn Rajab otasini masjidga kutayotganda qorniga o‘q uzilgan. Jeninda esa ikki yoshli qiz onasi va xolasi bilan kechki ovqatlanayotganda Isroil kuchlari tomonidan boshiga o‘q uzilgan. Hisobot Isroilni “bosib olingan Falastin hududidagi noqonuniy mavjudligini imkon qadar tezroq tugatishga” va “ko‘proq falastinliklarni majburan ko‘chirishga urinishlarni to‘xtatishga” chaqiradi.
Source: www.aljazeera.com