Argentina prezidenti Xavyer Mayli Folklend orollariga bo'lgan uzoq yillik da'vosidan foydalanib, AQSh prezidenti Donald Trampning Britaniya bilan munosabatlari keskinlashgan bir paytda, orol yaqinidagi yirik offshor neft loyihasiga nisbatan sanksiyalar bilan tahdid qilmoqda.
Maylining bu bayonotlari Tramp bilan Buyuk Britaniya hukumati o'rtasidagi munosabatlar yomonlashgan, Britaniya AQShning Eronga qarshi harbiy harakatlarini qo'llab-quvvatlashdan bosh tortgan bir paytda kelmoqda. Mayli esa Argentinani Lotin Amerikasida Vashingtonning eng yaqin mafkuraviy ittifoqchilaridan biri sifatida ko'rsatmoqda.
Buyuk Britaniya Folklend orollarini 1833 yildan beri boshqarib kelmoqda, ammo Argentina bu orollarni o'z qirg'oqlari yaqinida joylashganligi sababli o'z hududi deb hisoblaydi. AQSh an'anaviy ravishda Britaniyaning bu da'vosini qo'llab-quvvatlagan, biroq tahlilchilar Trampning o'rnatilgan siyosatga shubha bilan qarashi, hatto bu asosan Londonga bosim o'tkazish uchun bo'lsa ham, Mayliga argentinaliklarni mamlakatning kam sonli doimiy milliy maqsadlaridan biri atrofida birlashtirish imkoniyatini berishi mumkinligini ta'kidlamoqda.
Mayli milliy televideniye orqali qilgan nutqida Trampning orollar bo'yicha pozitsiyani qayta ko'rib chiqish mumkinligi haqidagi taklifidan foydalanib, Argentina foydasiga "o'zgarish shamollari" esayotganini ma'lum qildi. U, shuningdek, orollardan 220 km shimolda joylashgan Sea Lion neft loyihasining rivojlanishiga to'sqinlik qilishga qaratilgan choralarni e'lon qildi va bu loyihani Argentina o'ziga tegishli deb hisoblagan suvlarda resurslarni noqonuniy ekspluatatsiya qilish deb atadi.
"Argentina befarq qolmaydi", dedi Mayli. "Malvinas orollariga har qanday keyingi yurish bizning milliy xavfsizligimizga tajovuz deb hisoblanadi". U, shuningdek, Tierra del Fuegoda harbiy-dengiz bazasini moliyalashtirishni e'lon qildi va orollar yaqinidagi harbiy mavjudlikni kuchaytirishga va'da berdi.
Tramp o'z navbatida Folklend orollari bo'yicha pozitsiyani qayta ko'rib chiqish mumkinligini bir necha bor aytgan. U GB News telekanaliga bergan intervyusida, agar Argentina bilan Folklend orollari uchun mojaro kelib chiqsa, Britaniyaga yordam bermasligi mumkinligini aytdi. Uning so'zlariga ko'ra, Britaniya unga Eron bilan urushda yordam bermagan.
Tahlilchilar Trampning bu izohlarini siyosat o'zgarishi sifatida emas, balki Britaniyaga bosim o'tkazish vositasi sifatida baholamoqda. Bradford universiteti professori Kristof Blyutning ta'kidlashicha, bu g'oya Pentagon ichida Britaniyani mudofaa xarajatlarini oshirishga va Eronga qarshi harbiy harakatlarni qo'llab-quvvatlashga majburlash uchun paydo bo'lgan.
Buyuk Britaniya o'z pozitsiyasini yana bir bor tasdiqladi. Mudofaa vaziri Ues Striting orollarga bo'lgan majburiyat "mustahkam" ekanini, bosh vazir matbuot kotibi esa orol aholisining o'z kelajagini belgilash huquqini ta'kidladi. Ammo tahlilchilar Trampning izohlari Londonda ham, Folklend poytaxti Stendlida ham xavotir uyg'otishi mumkinligini, biroq bu hali siyosat o'zgarishi emasligini aytmoqda.
Vashington tarixan orollarning amalda Britaniya tomonidan boshqarilishini tan olgan, ammo suverenitet bo'yicha rasmiy pozitsiyani egallamagan. Endi esa Tramp Mayli bilan yaqin aloqada bo'lib, argentinalik prezident bu vaziyatdan "imkon qadar foydalanishga" intilishi mumkin. Mayli Trampning eng yaqin ittifoqchilaridan biriga aylangan, u AQShda o'tkaziladigan Trampni qo'llab-quvvatlovchi tadbirlarda ishtirok etgan va uning inauguratsiyasida qatnashgan.
Ammo mutaxassislar Vashington pozitsiyasining haqiqiy o'zgarishi muhim bo'lishi mumkinligini, biroq uning amaliy ta'siri cheklanganligini ta'kidlamoqda. Bu Britaniyani Folklend orollari atrofidagi neft loyihalariga sarmoya kiritishdan ogohlantirishi mumkin, ammo Britaniyani suverenitet bo'yicha muzokaralarga majburlash uchun moddiy o'zgarish bo'lmaydi. Buenos-Ayres esa Sea Lion neft konida ishlab chiqarishni jismonan to'xtata olmaydi, biroq loyihada ishtirok etayotgan kompaniyalarga qarshi sanksiyalar va huquqiy bosim qo'llashi mumkin.
Source: www.aljazeera.com