Germaniyaning Saksoniya-Anhalt federal yerida bo‘lib o‘tgan saylovda o‘ta o‘ng qanotdagi “Germaniya uchun muqobil” (AfD) partiyasi o‘z tarixidagi eng yaxshi natijani qo‘lga kiritdi. Partiya ovozlarning 40 foizdan ko‘prog‘ini to‘plab, boshqa barcha partiyalarni ortda qoldirdi.
Biroq, AfD hokimiyatni yakka o‘zi boshqarish uchun zarur bo‘lgan parlamentdagi ko‘pchilik o‘rinlarga ega emas. Saksoniya-Anhaltdagi AfD ichki razvedka idorasi tomonidan “tasdiqlangan o‘ta o‘ng ekstremist” deb tasniflanganligi sababli, boshqa partiyalar AfD bilan hamkorlik qilishni mutlaqo rad etishdi. Bu esa sharqiy Germaniya shtatida hukumat tuzishni juda qiyinlashtiradi.
Saylov kechasi Ulrich Zigmund davlat teleradiokompaniyasi ARD orqali: “Demokrat sifatida men fundamental siyosiy o‘zgarishlarni amalga oshirish uchun biz bilan ishlashni istagan barchaga qo‘l uzataman”, dedi. Shu bilan birga, u hozircha koalitsion hukumat uchun munosib deb hisoblagan hech qanday siyosiy partiya yo‘qligini tan oldi.
U, birinchi navbatda, hozirda Saksoniya-Anhaltda ham, federal darajada ham hokimiyatni boshqarayotgan konservativ Xristian-demokratik ittifoqni (CDU) nazarda tutdi. Zigmund va butun AfD rahbariyati CDUning AfD bilan ishlashdan bosh tortish siyosatini muvaffaqiyatsizlik deb baholamoqda.
ZDF telekanalida AfD raisi Elis Vaydel CDUni AfDga qarshi to‘siq qo‘yishda keskin tanqid qildi: “CDU endi hech qanday saylovda g‘alaba qozona olmaydi — na federal saylovda. Bu esa AfDga hukumatni boshqarish mandatini beradi. Chunki biz demokratmiz, biz boshqalar bilan ishlashdan bosh tortmaymiz.”
Saylov kechasi Ulrich Zigmund AfD platformasini amalga oshirish uning uchun hokimiyat istiqbolidan muhimroq ekanini ta’kidladi: “Men bilan hech qanday murosaga erishilmaydi”. Saylov oldidan 35 yoshli AfD yetakchisi Germaniyada tub siyosiy o‘zgarishlarni amalga oshirish uchun faqat yolg‘iz hukumatni boshqarishdan manfaatdor ekanini bir necha bor aytgan edi.
Oylar davomida AfDning siyosiy dasturi butun Germaniyada qizg‘in munozaralarga sabab bo‘lmoqda. Partiya boshpana va immigratsiya siyosatini keskin qattiqlashtirishni istaydi. U noqonuniy boshpana izlovchilarni deportatsiya qilishni tezlashtirish va qolgan barcha boshpana izlovchilar uchun umumiy ish talabini joriy etishni maqsad qilgan.
Eng muhimi, u Saksoniya-Anhalt va Germaniyani immigrantlar uchun kamroq jozibador qilishni xohlaydi va “migratsiya siyosatida 180 daraja burilish”ni talab qilmoqda. Saylov kampaniyasi davomida partiya migrantlarni Germaniya shaharlaridagi jinoyatlar va uy-joy tanqisligida aybladi.
Bundan tashqari, AfD jamiyatni tubdan qayta qurishni rejalashtirmoqda: u jamoat teleradioeshittirishiga qarshi urush e’lon qildi, demokratiya loyihalarini moliyalashtirishni qisqartirishni, migrantlarga qarshi o‘ziga xos jangari guruh tuzishni va ijtimoiy xilma-xillikka qarshi kurashishni niyat qilmoqda. Ulrich Zigmund ARD intervyusida bu masalalar muhokama qilinmasligini ta’kidladi.
Endi variantlardan biri AfD boshchiligidagi ozchilik hukumati bo‘lib, unda u o‘z siyosatini ilgari surish uchun boshqa partiyalarning qo‘llab-quvvatlashini ta’minlashi kerak bo‘ladi. AfD raisi Elis Vaydel ZDFga shunday dedi: “Kim oxir-oqibat hukumatni tuzadi — ehtimol bag‘rikenglik kelishuvi yoki hatto koalitsiya orqali — buni vaqt ko‘rsatadi.”
CDU nomidan partiya bosh kotibi Fransiska Xoppermann koalitsiyani qat’iyan rad etdi: “Na o‘ta chap, na o‘ta o‘ng bilan hamkorlik bo‘lmaydi”. Bu hokimiyat kurashidagi eng katta noma’lum — Sahra Vagenknext ittifoqi (BSW) bo‘lib, agar u yer parlamentiga kira olsa. Kichik partiya asosan chap qanot iqtisodiy platformada saylovoldi tashviqot olib boradi va AfDga o‘xshab Rossiyaga nisbatan do‘stona tashqi siyosatni talab qiladi.
AfD o‘z g‘alabasini tun bo‘yi nishonlagan va ovozlarni sanash tugashidan oldin ham ba’zi AfD shtat siyosatchilari, agar kerak bo‘lsa, muxolifatda qolishni va boshqa partiyalarni o‘z ko‘pchiligini qo‘lga kiritgunga qadar himoyada ushlab turishni niyat qilganliklarini e’lon qilishdi. Masalan, Saksoniya-Anhalt yer parlamenti AfD fraksiyasi raisi Oliver Kirxner: “Agar biz muxolifatda qolsak, bu boshqalar uchun shafqatsiz bo‘ladi”, deb ogohlantirdi.
Source: www.dw.com