AQSH Davlat kotibi Marko Rubio chorshanba kuni Ekvador poytaxti Kitoga tashrif buyurib, mamlakat xavfsizlik kuchlariga 45 million dollar moliyaviy yordam ajratilishini e'lon qildi. Bu qaror AQSHning Ekvadordagi o'ng qanot hukumat bilan hamkorligini yanada mustahkamlashga qaratilgan.
Rubio, shuningdek, Ekvador prezidenti Daniel Noboa hukumatini AQSHning jinoyat tarmoqlarini yo'q qilish va ilgari hech qachon javobgarlikka tortilmagan shaxslarni adolat oldiga keltirish borasidagi sa'y-harakatlarida "eng faol va tajovuzkor hamkor" deb maqtadi. Uning so'zlariga ko'ra, Vashington bu hamkorlikni davom ettirishga tayyor.
45 million dollarlik xavfsizlik paketidan tashqari, Rubio AQSH ma'muriyati noqonuniy oltin qazib olish, jinoiy guruhlarga a'zolarni yollash va giyohvand moddalar savdosiga qarshi kurashish uchun 10 million dollarlik tashabbusni boshlashini ma'lum qildi. Shuningdek, Ekvador harbiy-dengiz kuchlariga qirg'oq qo'riqlash kemasi va beshta tezkor kater topshiriladi. Bu yil boshida AQSH allaqachon yetti kema yetkazib bergan edi.
Rubioning Ekvadorga tashrifi uning Janubiy Amerikaga uch kunlik safari doirasida amalga oshirildi. U avval Kolumbiyada bo'ldi, payshanba kuni Peruga boradi. Safari davomida xavfsizlik masalalari asosiy mavzu bo'lib turibdi. AQSH G'arbiy yarim sharda o'z ta'sirini kuchaytirishga intilib, jinoyatchilikka qarshi kurash bahonasida tobora tajovuzkor harbiy harakatlarni amalga oshirmoqda.
AQSH ma'muriyati bir qator Lotin Amerikasi jinoiy tashkilotlarini "xorijiy terroristik tashkilotlar" deb e'lon qildi. Rubio Kitoda shunday dedi: "Bular oddiy guruhlar emas. Ular oddiy jinoyatlar bilan shug'ullanishsa-da, mintaqa bo'ylab terroristik imkoniyatlarga ega va bunga qarshi kurashish zarur. Ularni yo'q qilish, mag'lub etish kerak va biz buni amalga oshirishga tayyormiz".
Tashrif doirasida Rubio Ekvadorda joylashgan Los Tiguerones giyohvand moddalar savdosi tarmog'ini "xorijiy terroristik tashkilot" deb e'lon qildi. Guruh noqonuniy giyohvand moddalar savdosi va 2024-yilda televideniye stansiyasini zo'ravonlik bilan egallashda ayblanmoqda.
2023-yildan buyon Ekvador Noboa boshchiligida tobora qattiq siyosat yuritmoqda. Mamlakatning zamonaviy tarixidagi eng yosh prezident bo'lgan Noboa 2023-yilda hukumat to'satdan tarqatib yuborilgandan so'ng birinchi marta saylangan edi. 2025-yilda qayta saylanish uchun u xavfsizlik masalalariga urg'u berib, qat'iy kurash va'da qildi.
COVID-19 pandemiyasidan so'ng Ekvadorda jinoyatchilik keskin oshdi, giyohvand moddalar savdosi tashkilotlari Tinch okean portlaridan tobora ko'proq foydalanmoqda. Bu muammoni hal qilish uchun Noboa jinoyatdan aziyat chekkan hududlarga minglab harbiy xizmatchilar va politsiyachilarni joylashtirdi. U giyohvand moddalar savdogarlari bilan kurashni "urush holati" deb atadi.
Bu yondashuv AQSH ma'muriyatining xavfsizlik platformasiga juda mos keladi va ikki davlat 2025-yilda Tramp hokimiyatga qaytganidan buyon yaqin munosabatlar o'rnatdi. Mart oyida AQSH Ekvador bilan qo'shma harbiy operatsiyalar olib borayotganini tasdiqladi. Mintaqadagi o'ng qanot hukumatlar, jumladan Noboa hukumati ham AQSH tomonidan yaratilgan va boshqariladigan Amerikalar Kartelga Qarshi Koalitsiyasiga (ACCC) qo'shildi.
Yaqinda Ekvador AQSH bilan giyohvand moddalar savdosiga aloqadorligi da'vo qilingan kemalarni to'xtatish va ularga hujum qilish bo'yicha hamkorlik qilmoqda. Seshanba kuni AQSH Los Choneros jinoiy guruhi bilan aloqador deb da'vo qilingan kemani to'xtatdi va gumondorlarni Ekvador rasmiylariga topshirdi. Bu ikki haftadan kam vaqt ichida oltinchi shunday operatsiya bo'ldi.
AQSH va Ekvador giyohvand moddalarga qarshi operatsiyalari doirasida inson huquqlari buzilishida ayblanmoqda. AQSH 2025-yil 2-sentabrdan buyon Karib dengizi va Sharqiy Tinch okeanida "narko-terrorchilarni" yo'q qilishga qaratilgan kampaniya doirasida 68 ga yaqin halokatli qayiq zarbalarini amalga oshirdi. Bu operatsiyalarda 220 dan ortiq kishi halok bo'ldi. Ba'zi oilalar, jumladan Ekvadorda, AQSH ma'muriyatini giyohvand moddalar savdosiga aloqasi bo'lmagan baliqchilarga hujum qilish va o'ldirishda ayblamoqda.
AQSH qayiq zarbasidan omon qolgan ekvadorlik 2025-yil oktabr oyida o'z mamlakatiga qaytarildi va dalillar yo'qligi sababli qamoqdan ozod qilindi. Huquqshunoslar bu hujumlarni xalqaro huquqni buzuvchi suddan tashqari qotilliklarga qiyoslamoqda. Biroq Rubio tashrifidan foydalanib, qayiqlarni bombardimon qilish kampaniyasini himoya qildi: "Bizning maqsadimiz baliqchilarni ta'qib qilish emas. Maqsadimiz giyohvand moddalar savdogarlarini ta'qib qilish", dedi u.
Source: www.aljazeera.com