AQSh Prezidenti Donald Tramp ma'muriyati aholini ro'yxatga olish tizimini tubdan isloh qilishga urinmoqda. Chorshanba kuni Savdo vazirligi tomonidan e'lon qilingan taklifga ko'ra, mamlakatda yashovchi barcha xorijiy fuqarolar, jumladan, vaqtinchalik huquqiy maqomga ega shaxslar va hujjatsiz immigrantlar aholini ro'yxatga olishdan chiqarib tashlanishi mumkin. Bu qadam AQShning an'anaviy demografik hisob siyosatidan jiddiy chekinish bo'ladi.
Taklifga ko'ra, faqat AQSh fuqarolari va qonuniy doimiy yashovchilar (green card egalari) aholini ro'yxatga olishda hisobga olinadi. Boshqa xorijiy fuqarolar, shu jumladan vaqtinchalik huquqiy maqomga ega bo'lganlar va hujjatsiz immigrantlar esa hisobdan chiqariladi. Hujjatda ta'kidlanishicha, bu shaxslar "haqiqiy aholi" hisoblanmaydi va AQShga nisbatan yetarli "bog'liqlik va sadoqat"ga ega emas. Bu o'zgarish 1790-yildagi Aholini ro'yxatga olish to'g'risidagi qonunga zid bo'lib, o'sha paytda fuqarolik holatidan qat'i nazar, AQShda doimiy yashash joyiga ega bo'lgan har bir kishi hisobga olinishi kerak edi.
Taklifda, shuningdek, irqiy va etnik kelib chiqish bo'yicha ba'zi savollarni so'rovnomadan olib tashlash ko'zda tutilgan. Hujjatda bu toifalarning "ma'nosi, ahamiyati va ta'siri haqida jiddiy shubhalar" mavjudligi va ularning "foydaliligi" so'roq ostida ekani qayd etilgan. Aholini ro'yxatga olish byurosi ushbu demografik savollarning to'g'ri rolini qayta ko'rib chiqmoqda. Taklif mualliflari savollarni qisqartirish aholining so'rovnomada ishtirokini oshirishiga umid qilmoqda, bu esa o'z navbatida byuroga to'liqroq aholi sonini olish imkonini beradi va adolatli siyosiy vakillikni ta'minlaydi.
Bu taklif Tramp ma'muriyatining saylov kuchlarini qayta shakllantirishga qaratilgan bir qator tashabbuslaridan biri bo'lib, Kongress okruglarini qayta taqsimlash va pochta orqali ovoz berish cheklovlari bilan birga keladi. Tanqidchilar bunday savollar Tramp va'da qilgan AQSh tarixidagi eng katta deportatsiya kampaniyasi uchun ishlatilishi mumkinligidan qo'rqishadi. Shuningdek, bu aholini ro'yxatga olishda ishtirokni kamaytirishi va AQSh jamoalari haqidagi muhim ma'lumotlarni buzib ko'rsatishi, ularning resurslarga kirishini xavf ostiga qo'yishi mumkin.
Aholini ro'yxatga olish ma'lumotlari nafaqat Kongressdagi vakillikni, balki federal yordam mablag'larini taqsimlashni ham belgilaydi. Aholini ro'yxatga olish byurosi ma'lumotlariga ko'ra, 2021-moliya yilida 2,8 trillion dollardan ortiq federal mablag' shu ma'lumotlar asosida taqsimlangan. Brukings institutining demografi Uilyam Freyning so'zlariga ko'ra, taklif shunchaki aholini ro'yxatga olish tartibini o'zgartirishdan tashqariga chiqadi: "Ma'muriyat kim amerikalik ekanligi haqidagi tasavvurni o'zgartirishga harakat qilmoqda". Uning ta'kidlashicha, bu taklif muvaffaqiyatsiz bo'lsa ham, aholini ro'yxatga olishda ishtirok etishga sovuq ta'sir ko'rsatishi mumkin.
AQSh Adliya vazirligi 2-sentabr kuni shtatlarga ogohlantirish yuborib, agar ular shtat idoralariga hujjatsiz immigrantlar haqida ma'lumot bermasa, milliardlab dollar farovonlik mablag'laridan mahrum bo'lishi mumkinligini aytdi. AQSh Aholini ro'yxatga olish byurosi Al Jazeeraning izoh so'roviga javob bermadi. 2019-yilda Oliy sud Trampning 2020-yilgi aholini ro'yxatga olishda fuqarolik haqidagi savolni qo'shish urinishini "sun'iy" deb topib to'xtatgan edi.
Source: www.aljazeera.com