Birlashgan Millatlar Tashkilotining Yaman bo‘yicha maxsus vakili Hans Grundberg mamlakat “urushning yangi va yanada xavfli bosqichiga” kirganini ma’lum qildi. Bu bayonot Huti isyonchilari payshanba kuni strategik ahamiyatga ega Moxa port shahrini egallab olganidan so‘ng berildi. BMT Xavfsizlik Kengashi shu munosabat bilan favqulodda majlis o‘tkazdi.
Moxaning qo‘lga kiritilishi hutilar uchun Bob al-Mandab bo‘g‘ozi yaqinida bevosita mavjudlikni ta’minlaydi. Bu esa muhim savdo va energetika yo‘nalishida navigatsiya erkinligiga oid xavotirlarni kuchaytiradi. Grundberg jangovar harakatlar Taiz, Xodeyda, Marib, al-Javf va al-Bayda viloyatlariga tarqalganini, 3-sentabrdan buyon 11 400 dan ortiq xonadon ko‘chirilganini va tinch aholi halok bo‘layotganini ta’kidladi. Hutilar Saudiya Arabistoni hududidagi tinch aholi va energetika infratuzilmasiga ham zarbalar bergan.
BMT elchisi hutilar tomonidan tijorat kemalariga qarshi hujumlar va tahdidlarni to‘xtatishga, shuningdek, siyosiy kelishuvni saqlab qolishga chaqirdi. U mojaroning oqibatlari “Yaman chegaralaridan tashqarida qolmasligi” haqida ogohlantirdi. Yamanning xalqaro miqyosda tan olingan hukumatining BMTdagi elchisi Abdulloh Ali Fadhel Al-Saadi hutilar hujumlarini qoralab, Saudiya Arabistonining o‘zini himoya qilish huquqini tasdiqladi va Yaman hududidan qo‘shni davlatlarga zarba berish uchun foydalanishni rad etdi.
Al-Saadi Kengashga hutilar eskalatsiyasi natijasida kamida 6 145 oila, ya’ni taxminan 44 000 kishi ko‘chirilganini ma’lum qildi. Qizil dengizdagi hujumlar va Bob al-Mandab tomon yurishlar xalqaro navigatsiyaga tahdid solmoqda, dedi u. U xalqaro hamjamiyatni hutilar qo‘liga qurol, butlovchi qismlar va tajriba yetib borishini cheklashga chaqirdi, “alohida hujumlarni qayta-qayta jilovlash” o‘rniga.
Saudiya Arabistonining elchisi Abdulaziz al-Vasil hutilar tomonidan 8-sentabr kuni qirollikning bir necha hududlariga uyushtirilgan zarbalarni qoraladi, natijada 73 tinch aholi yaralandi. U buni mintaqa va xalqaro kemachilikka tahdid soluvchi kengaytirilgan eskalatsiyaning bir qismi deb atadi. U Kengashni 2216 va 2722-sonli rezolyutsiyalarni bajarishga chaqirdi. (2216-sonli rezolyutsiya 2015-yilda qabul qilingan bo‘lib, hutilar qurolli harakatlarini to‘xtatishni va hukumatga qurol embargosini talab qiladi; 2722-sonli rezolyutsiya 2024-yilda Qizil dengizdagi hujumlarni qoralab, navigatsiya erkinligini ta’minlashga qaratilgan.)
AQSh — Isroil bilan birgalikda fevral oyi oxirida Eronga qarshi urush boshlagan — ham qoralovchi bayonotlar berdi. Vashington Tehranni hutilar harakatlarini qo‘llab-quvvatlashda ayblab, hujumlarni zudlik bilan to‘xtatishni va hibsga olingan BMT, insonparvarlik va diplomatik xodimlarni so‘zsiz ozod qilishni talab qildi. Fors ko‘rfazi hamkorlik kengashi nomidan Bahrayn elchisi Jamol Fares al-Rovaiei Moxaning egallanishi tinch aholi azobini kuchaytirganini va Bob al-Mandabda navigatsiyaga tahdid solayotganini aytdi. U aybdorlarni javobgarlikka tortishni va qurol embargosi hamda sanksiyalarni kuchaytirishni talab qildi.
BMTning Insonparvarlik masalalari bo‘yicha muvofiqlashtirish boshqarmasi (OCHA) Yamanda oziq-ovqatga kirish imkoniyati yo‘qligi va to‘yib ovqatlanmaslik chuqurlashayotganini, mamlakat “eng katta tashvish uyg‘otuvchi ochlik nuqtasi” deb tasniflanganini ogohlantirdi. Taxminlarga ko‘ra, 18,3 million kishi o‘tkir oziq-ovqat ishonchsizligiga duch kelmoqda, shu jumladan 2,2 milliondan ortiq besh yoshgacha bo‘lgan bolalar o‘tkir to‘yib ovqatlanmaslikdan aziyat chekmoqda, ularning yarim milliondan ortig‘i og‘ir darajada deb baholanmoqda.
Source: www.aljazeera.com