Xalqaro Amnestiya tashkiloti payshanba kuni e'lon qilgan hisobotida Rossiya hukumatini chet ellik fuqarolarni aldash yo'li bilan Ukrainadagi jangovar harakatlarga jalb qilishda aybladi. Hisobotga ko'ra, bu harakatlar "odam savdosi" deb baholanadi.
Hisobotda aytilishicha, Braziliya, Kolumbiya, Shri-Lanka va Janubiy Afrika fuqarolari Rossiyaga yaxshi maoshli fuqarolik yoki jangovar bo'lmagan ishlarga taklif qilinib, yetib kelgach, Rossiya armiyasiga majburan qo'shilishga undalgan. Rossiyalik yollovchilar mamlakat ichidagi migrantlar va qochqinlarni ham nishonga olib, ularni harbiy xizmatga majburlagan.
"Amnesty tadqiqoti Rossiya Qurolli Kuchlari iqtisodiy jihatdan zaif chet ellik fuqarolarni o'z safiga qo'shib, Ukrainaga qarshi bosqinchilik urushida ularni 'to'p o'qi' sifatida ishlatayotganini ko'rsatadi", — deydi Agnes Callamard, Xalqaro Amnestiya bosh kotibi. "Foydalanish va majburlash darajasi shuni ko'rsatadiki, ko'p hollarda bu BMTning Palermo protokolida ta'riflangan odam savdosiga teng keladi", — deya qo'shimcha qildi u.
Xalqaro Amnestiya 2024-2026 yillar oralig'ida Ukrainaning ikki lagerida harbiy asirlar bilan suhbatlashgan. Tashkilot shuningdek, Rossiya kuchlari safida xizmat qilayotgan chet elliklar, ularning oila a'zolari, advokatlar, huquq himoyachilari va jurnalistlar bilan suhbatlar o'tkazgan. Tekshiruv natijalariga ko'ra, mahalliy agentlar va chalg'ituvchi onlayn ish e'lonlari orqali chet elliklar o'z vatanlarida aldangan.
Janubiy Afrikalik bir erkak Polshada haydovchi bo'lib ishlash uchun onlayn ariza topshirgan va unga yuk mashinasini olib Polshaga haydash uchun Moskvaga uchish buyurilgan. Uning rafiqasi Amnestiyaga shunday degan: "Moskvaga yetib kelgach, undan hamma narsa tortib olindi. Unga Polshaga bormasligi va askar bo'lishi aytildi." Ko'plab yollanganlarga katta maosh va ro'yxatdan o'tish bonuslari va'da qilingan, ammo ular bajarilmagan. Barcha suhbatdoshlar harbiy shartnoma imzolagandan so'ng harakat erkinligi keskin cheklanganini aytishgan.
O'qitish paytida Braziliya va Shri-Lankadan kelgan yollanganlarning pasportlari va mobil telefonlari olib qo'yilgan, so'ngra ular frontga yuborilgan. Rossiya va Ukraina ikkalasi ham urush boshlanganidan buyon minglab chet ellik fuqarolarni o'z armiyalariga jalb qilgan. Amnestiya Rossiya tomonidan "xorijiy agent" deb e'lon qilingani sababli Rossiyada saqlanayotgan harbiy asirlar bilan suhbatlasha olmaydi va Ukraina armiyasidagi chet elliklar haqida tekshiruv o'tkaza olmaydi.
Hisobotga ko'ra, 136 mamlakatdan taxminan 28 000 chet ellik Rossiya armiyasida jang qilmoqda. Rasmiylar Rossiya Kursk viloyatiga 2024-yilda Ukrainaning bostirib kirishiga qarshi jang qilish uchun 14 000 ga yaqin Shimoliy Koreya askarini yuborgan deb hisoblashadi. Ukraina esa 70 dan ortiq mamlakatdan 16 000 chet ellik, jumladan, Lotin Amerikasidan qariyb 40 foizi hozirda Ukraina armiyasida xizmat qilayotganini ma'lum qilgan. Rossiya avvalroq chet elliklarni armiyaga majburlash ayblovlarini rad etgan edi.
Source: www.aljazeera.com