Italiya mudofaa vaziri Guido Crosetto Italiyaning tijorat kemalari uchun Bab al-Mandeb bo‘g‘ozida xavfsiz o‘tishni ta’minlash maqsadida harbiy kemalar yuborilishini ma’lum qildi. Uning so‘zlariga ko‘ra, Rim Yevropa Ittifoqining umumiy qarorini kutmaydi.
«Bizda o‘tishni himoya qilish imkoniyati bor», — dedi Crosetto va agar bu suv yo‘li o‘tib bo‘lmaydigan holga kelsa, iqtisodiy oqibatlar og‘ir bo‘lishidan ogohlantirdi. Vazirning ta’kidlashicha, Italiya «qaror qabul qilishdagi byurokratik kechikishlar allaqachon murakkab vaziyatni yanada og‘irlashtirishiga yo‘l qo‘ymasligi kerak».
Bab al-Mandeb Qizil dengizni Aden ko‘rfazi bilan bog‘laydi va Yevropa bilan Osiyo o‘rtasidagi eng gavjum kemachilik yo‘laklaridan biri bo‘lib, Suvaysh kanaliga boruvchi va undan qaytuvchi neft, gaz va konteyner tashish uchun muhim yo‘nalish hisoblanadi. Tarixan jahon savdosining taxminan 12-15 foizi shu tor suv yo‘lidan o‘tgan, u eng tor joyida atigi 30 km kenglikka ega.
Bo‘g‘ozning ahamiyati shu yil boshida Eronning AQSh va Isroil bilan urushi fonida Hurmuz bo‘g‘ozini amalda nazoratga olishi bilan keskin oshdi. Bu dunyodagi eng muhim neft o‘tkazish nuqtasini to‘sib qo‘ydi va Fors ko‘rfazining katta qismi xom neftini muqobil yo‘llarga yo‘naltirdi. Saudiya Arabistoni ayniqsa Hurmuzni chetlab o‘tish uchun quvurlar va Qizil dengiz orqali tashishga tayanishni kuchaytirdi, bu esa Bab al-Mandebni Fors neftining jahon bozorlariga yetib boradigan so‘nggi yirik arteriyalaridan biriga aylantirdi.
Bo‘g‘oz ustidan nazorat yillar davomida bahsli bo‘lib kelgan: Yaman hukumati, husiylar va ba’zan mintaqadagi kuchlar 2015-yilda boshlangan urushdan buyon qirg‘oqning turli qismlarini egallab kelgan. So‘nggi haftalarda Eron qo‘llab-quvvatlayotgan husiylar harakati tezkor hujum uyushtirib, Yamanning g‘arbiy Qizil dengiz qirg‘og‘ining butun qismini, jumladan bir qancha strategik orollarni nazoratga oldi. Bu esa husiylarga suv yo‘lidan amalda cheklovsiz kirish imkonini berdi.
AQSh va Yevropa Ittifoqi allaqachon savdo kemalarini husiylar hujumlaridan himoya qilishga qaratilgan harbiy amaliyotlar o‘tkazgan, biroq Yamandagi janglar kuchayishi bilan bu harakatlar yo‘lni to‘liq xavfsiz qilishga qiynalmoqda. Italiyaning mustaqil qarori Yevropa Ittifoqining umumiy strategiyasiga soyasini tashlashi va mintaqadagi keskinlikni yanada oshirishi mumkin.
Source: www.aljazeera.com