Turkiyaning NATO a'zosi va Yevropa Ittifoqiga nomzod davlat sifatida so'z erkinligini kafolatlashi e'lon qilinsa-da, amalda hukumatga tanqidiy qarashlar qattiq ta'qib qilinmoqda. 32 yoshli komediant Deniz Goktas iyun oyida Istanbulda o'tkazgan "Dead Sea" nomli stand-up shousidagi hazillari uchun 3 iyul kuni hibsga olingan edi. Uning YouTube'dagi to'liq shousi 9 milliondan ortiq tomosha qilingan, qisqa lavhalar esa X platformasida tez tarqalgan.
Dushanba kuni Istanbul sudida Goktas ustidan sud jarayoni boshlandi. Ayblovlar qatoriga prezident Recep Tayyip Erdoganni "hazil" qilish, islom dini haqidagi hazillar orqali "ommaviy nafrat va dushmanlikni qo'zg'atish", shuningdek, "jinoyat va jinoyatchilarni maqtash" kiradi. Prokurorlar Goktasning Erdoganni "uyatchan diktator" deb ataganini va uning "o'z shaxsiyati bilan tinchlikda bo'lgan diktatorga o'tishini" aytganini ayblovning asosiy qismi sifatida ko'rsatgan. Bundan tashqari, "Daltonlar" nomli uyushgan jinoyat guruhi haqidagi hazil uchun qo'shimcha ayblov qo'shilgan.
Sud binosi oldida 50 ga yaqin namoyishchi yomg'ir ostida soyabonlar bilan to'planib, "Deniz Goktas yolg'iz emas" shiorlarini aytdi. Zalga Goktasning hamkasblari, jurnalistlar, Niderlandiya elchixonasi va AQSh konsulligi vakillari kirishga harakat qilishdi. Goktas iyuldan beri hibsda saqlanmoqda. U ijtimoiy tarmoqlardagi postlarida "88 kundan so'ng birinchi marta kishanlanaman va mashina signalini eshitaman. Kishanni sog'inmaganim aniq, ammo signalni sog'inganimni ko'ramiz", deb kinoya qilgan.
Turkiyada sudlar bir nechta ayblov bo'yicha ketma-ket qamoq jazosi tayinlashi mumkinligi sababli, Goktas bir necha yillik qamoq jazosiga hukm qilinishi ehtimoli mavjud. Media va huquq tadqiqotlari assotsiatsiyasi (MLSA) ma'lumotlariga ko'ra, prokurorlar shou bo'yicha 500 dan ortiq shikoyat arizasini ko'rib chiqqan. Shikoyatlar Prezident aloqa markaziga yuborilgan, ulardan biri hukumat homiyligidagi Din ishlari bo'yicha boshqarma (Diyanet) tomonidan berilgan. Yagona da'vogar sifatida Erdogan ko'rsatilgan.
Bu ish Turkiyada hukumatga tanqidiy munosabatda bo'lgan shaxslarga qarshi kengayib borayotgan ta'qiblarning navbatdagi ko'rinishidir. Yuzlab siyosatchilar, san'atkorlar, musiqachilar, jurnalistlar va LGBTQ faollari hibsga olingan yoki sudga tortilgan. Goktasning ishi so'z erkinligi bo'yicha xalqaro e'tirozlarga sabab bo'lib, AQSh Xalqaro diniy erkinlik komissiyasi 2022 yilgi hisobotida Erdog'an hukumati diniy mavzudagi tanqidni "jim qilish" uchun so'zga oid jinoiy ta'qibni kuchaytirganini ta'kidlagan.
Source: www.dw.com