Sudan Qurolli Kuchlari (SQK) va Tezkor harakat kuchlari (THK) o‘rtasidagi davom etayotgan qurolli qarama-qarshilik mamlakatda o‘ta og‘ir gumanitar halokatni keltirib chiqarmoqda. Shimoliy Kordofan va Moviy Nil shtatlarida shiddatli to‘qnashuvlar yanada kuchayib, minglab tinch aholi vakillarini qishloq xo‘jaligi ishlarining eng qizg‘in pallasida o‘z uylarini tashlab ketishga majbur qilmoqda. 2023 yilning aprel oyida boshlangan bu qonli urush butun mamlakat bo‘ylab hokimiyat uchun kurashga aylandi, biroq tomonlarning hech biri butun hudud ustidan to‘liq nazorat o‘rnata olgani yo‘q.
Birlashgan Millatlar Tashkiloti va xalqaro gumanitar tashkilotlarning ma'lumotlariga ko‘ra, mazkur urush Sudan aholisini dunyodagi eng yirik ko‘chish va oziq-ovqat xavfsizligi inqirozlaridan biriga duchor qildi. To‘qnashuvlar davom etayotgani sababli aniq raqamlarni olish qiyin bo‘lsa-da, qurbonlar soni 40 mingdan 250 ming nafargacha baholanmoqda. Shuningdek, 12,4 milliondan ortiq sudanliklar o‘z uy-joylarini tashlab ketishga majbur bo‘lib, ularning aksariyati mamlakat ichida qochqinga aylangan yoki qo‘shni davlatlarga boshpana izlab borgan.
Xalqaro tashkilotlar vaziyatning yanada yomonlashishidan ogohlantirib, millionlab odamlar o‘tkir ocharchilik va to‘yib ovqatlanmaslik muammosiga duch kelayotganini ta'kidlamoqda. Xususan, 24,6 milliondan ortiq kishi o‘tkir oziq-ovqat xavfsizligining yuqori darajasini boshdan kechirayotgani aytilmoqda. BMT ma'lumotlariga ko‘ra, 2026 yilda besh yoshgacha bo‘lgan 825 mingga yaqin bola o‘ta og‘ir darajada to‘yib ovqatlanmaslikdan aziyat chekmoqda, millionlab homilador va emizikli ayollar ham oziq-ovqat tanqisligidan aziyat ko‘rmoqda.
Gumanitar vaziyatning keskinlashuvi ob-havoning anomal issiqligi va kuchli suv toshqinlari bilan ham bog‘liq bo‘lib, bu inqirozni yanada og‘irlashtirmoqda. Mutaxassislarning fikricha, o‘g‘it va yoqilg‘i ta'minotidagi uzilishlar qishloq xo‘jaligi sektorini izdan chiqargan. Fors ko‘rfazi va Qizil dengiz bo‘g‘ozlaridagi transport yo‘nalishlarining to‘sqinlikka uchrashi o‘g‘it importining keskin qisqarishiga va dizel narxining osmonga ko‘tarilishiga olib keldi, bu esa gumanitar yordam yetkazib berishni yanada qiyinlashtirmoqda.
Xalqaro hamjamiyat va BMT Xavfsizlik Kengashi mojaroni to‘xtatish borasida turli choralar ko‘rayotgan bo‘lsa-da, vaziyat barqarorlashmayapti. BMT darajasida qurol-yarog‘ embargosini butun mamlakat bo‘ylab kengaytirish masalalari muhokama qilinganiga qaramay, cheklovlar hozircha faqat Darfur regioni uchun uzaytirildi, xolos. Ekspertlarning ta'kidlashicha, xorijiy homiylar tomonidan qurol-yarog‘ yetkazib berishning davom etishi va turli guruhlarning yashirin ta'minot kanallari Sudandagi qonli mojarolarning uzluksiz davom etishiga zamin hozirlamoqda.
Source: www.dw.com