Parij yaqinida joylashgan Versal shahrida dunyo vaqtini nazorat qiluvchi mutaxassislar yig'ilib, Yerning o'z o'qi atrofida aylanishi va atom soatlari o'rtasidagi tafovutni bartaraf etish uchun qo'llaniladigan "kabisa soniyasi" (leap second) tizimini bekor qilish masalasini muhokama qilmoqdalar. Ushbu muhokama global miqyosdagi moliyaviy bozorlar va texnologik infratuzilmalarni yaxshilash maqsadida tashkil etilgan bo'lib, vaqtni hisoblash standartlariga jiddiy o'zgarishlar kiritishi kutilmoqda.

Ma'lumki, Yer sayyorasining o'z o'qi atrofida aylanish tezligi doimiy emas va u asta-sekin sekinlashib bormoqda. Natijada, sun'iy ravishda yaratilgan atom soatlari va tabiiy quyosh vaqti o'rtasida tafovut yuzaga keladi. Ushbu tafovutni yo'q qilish uchun 1972 yildan buyon vaqti-vaqti bilan qo'shimcha soniyalar qo'shib kelingan edi, biroq so'nggi marta bunday o'zgarish 2016 yilda amalga oshirilgan xolos.

Biroq, raqamli texnologiyalar va moliyaviy bozorlar uchun bu qo'shimcha soniyalar jiddiy muammolarni keltirib chiqarmoqda. Xususan, yirik IT kompaniyalari va serverlar tizimida nosozliklar kuzatilib, mutaxassislar bu amaliyotni butunlay to'xtatishni talab qilib kelishmoqda. Xalqaro vazn va o'lchovlar byurosi (BIPM) a'zolari ushbu masalani ko'rib chiqib, 2027 yilga borib kabisa soniyasini butunlay bekor qilish bo'yicha rezolyutsiyani ovozga qo'yishni rejalashtirmoqda.

Shu bilan birga, yig'ilishda faqat kabisa soniyasini bekor qilish emas, balki vaqtni o'lchashning yangi usullarini joriy etish ham muhokama qilinmoqda. Xususan, optik chastotalar asosida soniyani qayta ta'riflash hamda NASA tomonidan Oy uchun ishlab chiqilayotgan yangi vaqt standarti bilan yerüstü o'lchovlarni sinxronlashtirish takliflari ko'rib chiqilmoqda. Agar ushbu takliflar qabul qililsa, ular 2027 yil 20 maydan boshlab kuchga kirishi kutilmoqda.

Source: www.aljazeera.com