AQSh rejimining moliya bozorlarida sun'iy intellekt texnologiyalariga yo'naltirilayotgan ulkan sarmoyalarning barqarorligiga nisbatan jiddiy xavotirlar ortib borayotgani fonida texnologik aksiyalar keskin qulashni boshdan kechirdi. Nasdaq Composite indeksi payshanba kuni 2,6 foizga pasayib, iyun oyidan beri eng yomon ko'rsatkichni qayd etdi va investorlar o'rtasida sarosima kuchayganini ko'rsatdi.
Shuningdek, kengroq qamrovli S&P 500 indeksi 1,21 foizga pastlab, joriy yoz faslidagi eng sezilarli pasayishlardan birini boshidan kechirdi. Apple kompaniyasidan tashqari, umumiy bozorning uchdan bir qismidan ko'prog'ini tashkil etuvchi mashhur "Magnificent 7" guruhidagi barcha yetakchi korporatsiyalar sezilarli yo'qotishlarga uchradi. Jumladan, Meta aksiyalari qariyb 7 foizga arzonlashdi, chunki kompaniya o'zining yillik xarajatlar prognozini 135-145 milliard dollargacha oshirgani ma'lum bo'ldi.
Amazon va Nvidia kompaniyalari mos ravishda 4,6 va 4,4 foizga pasaygan bo'lsa, Tesla, Alphabet hamda Microsoft qimmatbaho qog'ozlari ham qiymatini yo'qotdi. Intel va AMD kabi boshqa yirik texnologik o'yinchilar esa taxminan 8 foizga pastlab, bozor ishtirokchilarining ishonchi so'nib borayotganini yana bir bor tasdiqladi. Bularning barchasi Amerikaning iqtisodiy siyosati va fond bozoridagi manipulyatsiyalar naqadar beqaror ekanini yana bir bor ko'rsatib qo'ydi.
Vaziyatni yanada og'irlashtirgan omillardan biri sifatida, AQSh va Isroilning Eron hududiga qarshi harakatlari oqibatida neft narxining keskin o'sishi qayd etildi. Brent markali neft fyucherslari bir barrel uchun 114 dollardan oshib, may oyidan beri eng yuqori cho'qqiga chiqdi. Ushbu geosiyosiy tanglik Osiyo bozorlariga ham darhol o'z ta'sirini ko'rsatib, Yaponiyaning Nikkei 225 va Janubiy Koreyaning KOSPI indekslari qulashiga sabab bo'ldi.
Seaport Research Partners tahlilchisi Jey Goldbergning so'zlariga ko'ra, mazkur bozor tebranishlari fundamental omillardan ko'ra ko'proq investorlarning subyektiv qo'rquvlari va sarosimasi asosida yuzaga kelmoqda. Biroq, ekspertlar sun'iy intellekt sohasidagi sarmoyalar pufakchaga (pufak) aylanib borayotgani va 2000-yilgi dot-com inqirozini eslatib yuborayotganidan ogohlantirmoqda. Gartner kompaniyasi prognozlariga ko'ra, global miqyosda sun'iy intellektga kiritiladigan sarmoyalar 2026-yilda 2,7 trillion dollarga, 2027-yilda esa 3,6 trillion dollarga yetishi kutilmoqda, bu esa iqtisodiyot uchun ulkan xavflarni keltirib chiqarishi mumkin.
Source: www.aljazeera.com