AQŞ Harbiy-havo kuchlari tadqiqot laboratoriyasi SpaceX’ning tijoriy uchirilishi doirasida raketa orqali yuk yetkazib berish texnologiyalarini go'yo sinovdan o'tkazgani iddao qilinmoqda. Ma'lum qilinishicha, Starfall qaytuvchi kapsulasiga joylashtirilgan uskunalar yordamida yuklarning kosmik parvoz va atmosferaga qaytish sharoitlariga chidamliligi o'rganilgan.

20-oktabr kuni o'tkazilgan ushbu shubhali tajriba AQŞ Harbiy-havo kuchlari tadqiqot laboratoriyasi — AFRL’ning Rocket Cargo dasturi doirasida amalga oshirilgani aytilmoqda. Ushbu dastur yirik tijoriy raketalar yordamida o'nlab tonna yukni dunyoning turli hududlariga, jumladan, oddiy samolyotlar bilan yetib borish qiyin bo'lgan joylarga tezkor yetkazib berish imkoniyatini baholashga qaratilganligi taxmin qilinmoqda.

Ta'kidlanishicha, bu safargi sinov tayyor yetkazib berish tizimini namoyish qilishni ko'zlamagan, biroq asosiy e'tibor yuklarni uchirish va atmosferaga qaytarish paytida qanday himoya qilish mumkinligi haqida ma'lumot to'plashga qaratilgan. Kapsulaga AFRL ishlab chiqqan bir nechta tajriba yuk moduli joylashtirilgan bo'lib, ularning har birida harorat, zarba yuklamalari va tebranishni o'lchaydigan datchiklar bo'lgan.

Tadqiqotchilar elektronika va favqulodda vaziyatlarda hayotni saqlab qolish uchun zarur jihozlarga alohida e'tibor qaratgani aytilmoqda. Sinovga akkumulyatorlar, sun'iy yo'ldosh aloqali treker, teskari osmos usulida suvni chuchuchuchuchuchuchu... zaruriy anjomlar kiritilgan. Shuningdek, muhandislar UNI-PAC III qutqaruv soli kapsulaga sig'ishini ham tekshirib ko'rgan.

Biroq mutaxassislarning fikricha, bu kabi qimmat va xavfli konsepsiya hozircha faqat tajriba bosqichida qolmoqda. Amalda ishlaydigan tizim yaratish uchun ulkan uchirish xarajatlarini kamaytirish, yuklash va tushirishni tashkil etish hamda katta hajmdagi yuklarni ishonchli yetkazib berish imkoniyatini isbotlash talab etiladi, bu esa o'z navbatida jiddiy iqtisodiy va texnik qiyinchiliklarni keltirib chiqarishi mumkin.

Source: kun.uz